«Ποιος έχει το πρόβλημα;»: Πώς δουλεύουμε τη σεξουαλική δυσκολία στο ζευγάρι

«Εγώ θέλω να είμαστε κοντά. Εκείνος αποφεύγει». «Εγώ αποφεύγω επειδή κάθε άγγιγμα γίνεται απαίτηση». Δύο άνθρωποι μπορούν να περιγράφουν την ίδια σχέση και να μοιάζει ότι μιλούν για εντελώς διαφορετικές εμπειρίες. Όταν η συζήτηση ξεκινά με το ποιος έχει το πρόβλημα, συχνά ο καθένας προσπαθεί πρώτα να αποδείξει ότι δεν φταίει.

Η ψυχοσεξουαλική θεραπεία στο ζευγάρι μπορεί να προσφέρει χώρο για να ακουστούν και οι δύο εμπειρίες. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσετε από την αρχή για τις αιτίες. Χρειάζεται να εξεταστεί αν μπορείτε να μιλήσετε με ασφάλεια και τι θέλει ο καθένας να καταλάβει ή να αλλάξει.

Όταν ο ένας έρχεται για να «διορθωθεί» ο άλλος

Ένα ζευγάρι μπορεί να φτάσει στη συνεδρία με ένα πολύ συγκεκριμένο αίτημα: να αποκτήσει ο ένας περισσότερη επιθυμία, να σταματήσει μια δυσκολία στύσης ή να γίνει δυνατή η διείσδυση. Το αίτημα αξίζει να ακουστεί. Δεν αρκεί, όμως, για να αποφασιστεί τι θα γίνει στη θεραπεία.

Ο άνθρωπος που έχει το σύμπτωμα μπορεί να επιθυμεί βοήθεια αλλά να φοβάται ότι θα θεωρηθεί ελαττωματικός. Ο σύντροφός του μπορεί να νιώθει αποκλεισμένος, ανεπιθύμητος ή μόνος. Μερικές φορές ο ένας έχει ήδη αποφασίσει τι συμβαίνει στον άλλον: «δεν προσπαθεί», «δεν με θέλει», «σκέφτεται μόνο τον εαυτό του».

Η πρώτη δουλειά είναι να ξεχωρίσουν τα γεγονότα από τις ερμηνείες. Πόσο καιρό υπάρχει η δυσκολία; Πότε εμφανίζεται; Τι έχει ήδη δοκιμαστεί; Ποιον απασχολεί και με ποιον τρόπο; Η απάντηση μπορεί να δείξει ότι χρειάζονται κοινές συνεδρίες, ατομική υποστήριξη, ιατρική αξιολόγηση ή συνδυασμός τους.

Πώς χαρτογραφούμε τον κύκλο που επαναλαμβάνεται;

Αντί να μείνουμε στο «πάντα με απορρίπτεις», μπορούμε να εξετάσουμε μια συγκεκριμένη βραδιά. Ποιος πλησίασε; Με ποιον τρόπο; Τι κατάλαβε ο άλλος; Τι ειπώθηκε μετά; Η λεπτομέρεια βοηθά να φανεί η αλληλουχία, όχι να αποδειχθεί ποιος θυμάται σωστά.

Αυτό είναι ένα υποθετικό παράδειγμα, όχι περιγραφή όλων των ζευγαριών. Σε άλλη σχέση, η δυσκολία μπορεί να συνδέεται κυρίως με πόνο, σωματική νόσο, φαρμακευτική αγωγή ή ένα σεξουαλικό πλαίσιο που δεν είναι ευχάριστο. Η χαρτογράφηση της επικοινωνίας δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση αυτών των παραγόντων.

Το Sex Therapy London του NHS περιγράφει πολλούς πιθανούς παράγοντες αλλαγής της επιθυμίας, από την κόπωση και τις σχέσεις μέχρι την υγεία και τα φάρμακα. Γι’ αυτό μια σεξουαλική δυσκολία δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από το ποιος πλησιάζει και ποιος απομακρύνεται.

Τι υπάρχει κάτω από τις κατηγορίες;

Πίσω από μια κατηγορία μπορεί να υπάρχει μια ανάγκη που δεν έχει ειπωθεί καθαρά. Το «ποτέ δεν με αγγίζεις» μπορεί να περιέχει μοναξιά. Το «μόνο αυτό θέλεις» μπορεί να περιέχει τον φόβο ότι δεν υπάρχει χώρος για μια αγκαλιά χωρίς συνέχεια. Αυτές είναι υποθέσεις προς διερεύνηση, όχι μεταφράσεις που επιβάλλονται.

Μια τέτοια στιγμή μπορεί να ανοίξει μια συζήτηση. Δεν λύνει αυτόματα το πρόβλημα και δεν δημιουργεί υποχρέωση για σεξ. Το ότι ακούω πόσο πονάς δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμερίσω το δικό μου όριο.

Η κοινή διερεύνηση δεν σημαίνει ίση ευθύνη για όλα

Το να εξετάζουμε τη σχέση χρειάζεται προσοχή. Δεν σημαίνει ότι κάθε πρόβλημα προκαλείται εξίσου και από τους δύο. Κάποιος μπορεί να έχει μια δυσκολία που προϋπήρχε της σχέσης. Κάποιος μπορεί να έχει φερθεί πληγωτικά. Και όταν υπάρχει εξαναγκασμός, δεν μιλάμε απλώς για έναν αμοιβαίο κύκλο επικοινωνίας.

Απειλές, ταπείνωση, σεξουαλική πίεση, παραβίαση ορίων ή φόβος για το τι θα συμβεί μετά τη συνεδρία απαιτούν ειδική αξιολόγηση ασφάλειας. Η κοινή θεραπεία μπορεί να μην είναι κατάλληλη σε αυτό το πλαίσιο. Δεν προτείνεται να εκτεθείς μπροστά στον σύντροφό σου σε μια συζήτηση που μπορεί να σε θέσει σε κίνδυνο.

Παράλληλα, η ευθύνη για μια συμπεριφορά δεν χρειάζεται να γίνει συνολική καταδίκη ενός ανθρώπου. Μπορεί να ειπωθεί καθαρά ότι η πίεση πρέπει να σταματήσει, ενώ διερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους εκφράζεται η απογοήτευση. Η κατανόηση και τα όρια μπορούν να συνυπάρχουν.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΣΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Δύο εμπειρίες μπορούν να ακουστούν χωρίς να γίνει η συνεδρία δικαστήριο.

Η κοινή διερεύνηση χρειάζεται ασφάλεια, σαφή όρια και ελεύθερη συμμετοχή.

Πώς βρίσκουμε στόχους που ανήκουν και στους δύο;

Το «να κάνουμε περισσότερο σεξ» μπορεί να είναι επιθυμία του ενός, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του κοινό θεραπευτικό στόχο. Χρειάζεται να ακουστεί τι θέλει ο άλλος και τι σημαίνει η επιθυμητή αλλαγή για καθέναν. Ίσως ο κοινός τόπος να είναι αρχικά μια συζήτηση χωρίς καβγά ή η δυνατότητα να πλησιάζετε χωρίς να φοβάστε τι θα ακολουθήσει.

Ένας στόχος μπορεί να περιγραφεί πρακτικά: «Να μπορώ να πω ότι πονάω και να σταματάμε», «να ζητώ τρυφερότητα χωρίς να απαιτώ σεξ», «να συζητήσουμε τι μας είναι πραγματικά ευχάριστο». Αυτά δεν υποκαθιστούν την αντιμετώπιση μιας δυσλειτουργίας. Δημιουργούν ένα σαφέστερο πλαίσιο για τη δουλειά που θα ακολουθήσει.

Μπορεί να αποκαλυφθούν και σημαντικές διαφορές. Ο ένας ίσως επιθυμεί να διατηρήσει τη σχέση και ο άλλος να μην ξέρει. Η θεραπεία δεν χρειάζεται να προσποιηθεί ότι υπάρχει κοινός στόχος. Η ειλικρινής αποσαφήνιση είναι απαραίτητη πριν συμφωνηθεί ένα πλάνο.

Τι μπορεί να γίνει μέσα και ανάμεσα στις συνεδρίες;

Στη συνεδρία μπορεί να εξασκηθείτε στο να ακούτε μια πρόταση μέχρι το τέλος, να ζητάτε διευκρίνιση και να περιγράφετε την εμπειρία σας χωρίς να μαντεύετε την πρόθεση του άλλου. Ο θεραπευτής παρατηρεί επίσης αν κάποιος σωπαίνει, αν φοβάται να διαφωνήσει ή αν η συζήτηση γίνεται ανάκριση.

Το υλικό του NHS για την επικοινωνία μεταξύ συντρόφων προτείνει κατάλληλο χρόνο για τη συζήτηση, αμοιβαία ακρόαση και περιγραφή της προσωπικής εμπειρίας. Αυτές οι αρχές χρειάζονται προσαρμογή στη συγκεκριμένη σχέση και δεν εγγυώνται συμφωνία.

Ανάμεσα στις συναντήσεις μπορεί να συμφωνηθεί μια μικρή δραστηριότητα: να αναγνωρίσετε πότε ξεκινά μια ένταση ή να συζητήσετε μία προτίμηση σε ουδέτερη στιγμή. Αν προταθούν ψυχοσεξουαλικές ασκήσεις, εξηγείται ο σκοπός τους και συμφωνούνται τα όρια. Κανείς δεν υποχρεούται να συμμετέχει επειδή το δέχτηκε ο άλλος.

Αν δεν έγινε κάτι που είχε συμφωνηθεί, αυτό αποτελεί πληροφορία. Ήταν ακατάλληλος ο χρόνος; Υπήρχε διαφωνία που δεν ειπώθηκε; Μήπως το βήμα ήταν μεγάλο; Η συνεδρία δεν είναι έλεγχος συμμόρφωσης.

Πώς χωρά μια διαφωνία μέσα στη συνεδρία;

Ο στόχος δεν είναι να φύγετε από κάθε συνάντηση συμφωνώντας. Μπορεί μια συνεδρία να αποκαλύψει ότι χρησιμοποιείτε την ίδια λέξη με διαφορετικό νόημα. Για τον έναν, «εγγύτητα» σημαίνει χρόνο μαζί. Για τον άλλον, σημαίνει ερωτικό ενδιαφέρον. Η διαφορά χρειάζεται να κατανοηθεί πριν αναζητηθεί μια κοινή επιλογή.

Ένα υποθετικό ζευγάρι μπορεί να δοκιμάσει να περιγράψει την επιθυμία του χωρίς απαίτηση: «Θα ήθελα να νιώθω ότι με αναζητάς». Ο άλλος μπορεί να απαντήσει: «Μπορώ να σε πλησιάζω πιο συχνά, αλλά δεν θέλω κάθε φορά αυτό να σημαίνει σεξ». Η συζήτηση συνεχίζεται από εκεί. Δεν υπάρχει υποχρέωση να κλείσει με μια υπόσχεση που κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να τηρήσει.

Ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει να γίνουν σαφή τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας. Δεν αποφασίζει ποιος δικαιούται περισσότερο σεξ ή ποιος πρέπει να προσαρμοστεί. Εξετάζει επίσης αν η προτεινόμενη συμφωνία είναι ελεύθερη ή αν κάποιος λέει «εντάξει» επειδή αισθάνεται ότι δεν έχει άλλη επιλογή.

Μετά τη συνεδρία, μπορεί να χρειάζεστε λίγο χρόνο για να επεξεργαστείτε όσα ακούστηκαν. Δεν χρειάζεται να συνεχίσετε τη συζήτηση μέχρι εξάντλησης. Μπορείτε να κρατήσετε ένα ερώτημα για την επόμενη συνάντηση. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει τρόπος να επιστρέφετε στα δύσκολα θέματα με μεγαλύτερη σαφήνεια, χωρίς να χρησιμοποιείτε όσα ειπώθηκαν στη θεραπεία ως όπλα σε έναν επόμενο καβγά.

Τι γίνεται αν ο ένας δεν θέλει να έρθει;

Μπορείς να ξεκινήσεις ατομικά για να καταλάβεις τη δική σου εμπειρία, τα όρια και τις επιλογές σου. Δεν μπορείς να κάνεις θεραπεία για λογαριασμό του συντρόφου σου ή να χρησιμοποιήσεις τον θεραπευτή ως σύμμαχο για να τον πείσεις. Μπορείς όμως να δουλέψεις με όσα βρίσκονται στη δική σου δυνατότητα επιρροής.

Αν ο σύντροφος ενδιαφέρεται αλλά διστάζει, μια αρχική ενημέρωση για τη διαδικασία μπορεί να βοηθήσει να θέσει ερωτήματα. Η συμμετοχή παραμένει επιλογή. Επίσης, το πλαίσιο για ατομικές και κοινές συναντήσεις, το απόρρητο και τη διαχείριση πληροφοριών χρειάζεται να διευκρινίζεται πριν αρχίσει η δουλειά.

Η ουσιαστική μετατόπιση μπορεί να είναι ότι παύετε να χρησιμοποιείτε τη σεξουαλική δυσκολία ως απόδειξη εναντίον του άλλου. Μαθαίνετε να μιλάτε πιο συγκεκριμένα, να αναγνωρίζετε την πίεση νωρίτερα και να αποφασίζετε με μεγαλύτερη ελευθερία. Το πού θα οδηγήσει αυτό εξαρτάται από τις ανάγκες, τις συνθήκες και τις επιλογές σας.

Κεντρική φωτογραφία: Toa Heftiba / Unsplash.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση. Τα παραδείγματα είναι υποθετικά.