«Η μυρωδιά του με ερεθίζει περισσότερο από την εμφάνισή του»

Μπορεί να μη θυμάσαι ακριβώς τι φορούσε στην πρώτη σας συνάντηση, αλλά να θυμάσαι τη μυρωδιά του. Ίσως ένα άρωμα σε κάνει να στρέφεις το κεφάλι πριν καν δεις ποιος βρίσκεται δίπλα σου. Ίσως το πιο οικείο στοιχείο ενός ανθρώπου είναι για εσένα κάτι που δεν φαίνεται σε καμία φωτογραφία.

Όταν η όσφρηση έχει έντονη θέση στην έλξη, μπορεί να αναρωτιέσαι αν αυτό είναι συνηθισμένο, αν πρόκειται για φετίχ ή αν η προτίμησή σου κρύβει κάποια ιδιαίτερη εξήγηση. Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αμέσως. Η προσωπική σου εμπειρία αξίζει περιγραφή πριν αποκτήσει όνομα, και οι επιστημονικές πληροφορίες χρειάζονται περισσότερη προσοχή από τις εύκολες υποσχέσεις περί «χημείας».

Η έλξη δεν περνά μόνο από την εικόνα

Συζητάμε συχνά την ερωτική έλξη σαν να είναι κυρίως οπτική. Ωστόσο, στη δική σου εμπειρία μπορεί να έχουν ιδιαίτερη σημασία η φωνή, η αφή ή η μυρωδιά. Το ότι ένα αισθητηριακό στοιχείο σε επηρεάζει περισσότερο δεν σημαίνει ότι σχετίζεσαι με λανθασμένο τρόπο.

Μια μελέτη των Bendas, Hummel και Croy σε 70 ενήλικες βρήκε συσχέτιση ανάμεσα στην υψηλότερη οσφρητική ευαισθησία και στη μεγαλύτερη αναφερόμενη ευχαρίστηση από τη σεξουαλική δραστηριότητα. Πρόκειται για συσχέτιση σε συγκεκριμένο δείγμα, όχι για απόδειξη ότι η όσφρηση προκαλεί καλύτερη σεξουαλική ζωή.

Η έρευνα δεν μας επιτρέπει να διαβάσουμε την επιθυμία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου από μια μυρωδιά. Μας θυμίζει, όμως, ότι η σεξουαλική εμπειρία δεν εξαντλείται στην εμφάνιση. Η προσωπική σου προτίμηση μπορεί να αποτελεί ένα από τα στοιχεία της έλξης, χωρίς να χρειάζεται να γίνει ο μοναδικός κανόνας που την εξηγεί.

Είναι η μυρωδιά, το άρωμα ή ο άνθρωπος;

Ίσως σε ελκύει ένα συγκεκριμένο άρωμα ανεξάρτητα από το ποιος το φορά. Ίσως το ίδιο άρωμα σου αρέσει μόνο πάνω στον σύντροφό σου. Ίσως αυτό που περιγράφεις ως «τη μυρωδιά του» περιλαμβάνει πολλά στοιχεία: το δέρμα, τα προϊόντα περιποίησης, τα ρούχα και την οικειότητα της συνάντησής σας.

Δεν χρειάζεται να απομονώσεις ένα μοναδικό συστατικό για να είναι αληθινή η εμπειρία. Μπορείς να παρατηρήσεις αν η έλξη αλλάζει ανάλογα με το πρόσωπο, τη διάθεση ή τη σχέση σας. Η ίδια μυρωδιά μπορεί να μην έχει το ίδιο νόημα όταν αισθάνεσαι κοντά στον άλλον και όταν είστε θυμωμένοι.

Η φράση «είναι μόνο η χημεία» ίσως ακούγεται ρομαντική, αλλά μπορεί να κρύβει πλευρές της σχέσης που αξίζουν προσοχή. Η έντονη αισθητηριακή έλξη δεν αποδεικνύει από μόνη της συμβατότητα, ασφάλεια ή δυνατότητα επικοινωνίας. Μπορεί να συνυπάρχει με αυτά ή να υπάρχει ακόμη κι όταν λείπουν.

Και οι φερομόνες; Τι μπορούμε πραγματικά να πούμε;

Στο διαδίκτυο θα συναντήσεις προϊόντα που υπόσχονται ακαταμάχητη έλξη μέσω «ανθρώπινων φερομονών». Χρειάζεται να ξεχωρίζουμε την απόλαυση μιας μυρωδιάς από τον ισχυρισμό ότι έχει αποδειχθεί ένας συγκεκριμένος χημικός μηχανισμός που προκαλεί προβλέψιμη ερωτική ανταπόκριση.

Η ανασκόπηση του Tristram Wyatt για την αναζήτηση ανθρώπινων φερομονών εξηγεί τα προβλήματα τεκμηρίωσης για τέσσερις ουσίες που έχουν συχνά παρουσιαστεί ως ανθρώπινες φερομόνες. Η παρουσία μιας ουσίας στον ανθρώπινο οργανισμό δεν αρκεί για να αποδείξει μια τέτοια λειτουργία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οσμές είναι αδιάφορες στην έλξη. Σημαίνει ότι δεν μπορούμε να περάσουμε από το «μου αρέσει η μυρωδιά του» στο «ο οργανισμός μου αναγνώρισε τον ιδανικό σύντροφο». Ούτε υπάρχει λόγος να περιμένεις ότι ένα άρωμα θα παρακάμψει τη διάθεση, την επιλογή ή τα όρια κάποιου άλλου.

Πότε μιλάμε για αισθητηριακή προτίμηση και πότε για φετίχ;

Στην καθημερινή γλώσσα, η λέξη φετίχ χρησιμοποιείται πολύ ευρύτερα από την κλινική ορολογία. Κάποιος λέει «έχω φετίχ με τις μυρωδιές» για να δηλώσει ότι τις προσέχει έντονα. Κάποιος άλλος εννοεί ότι η διέγερσή του εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από ένα συγκεκριμένο ερέθισμα.

Αντί να προσπαθείς να κατατάξεις τον εαυτό σου, μπορείς να ρωτήσεις τι θέση έχει η μυρωδιά στη ζωή σου. Προσθέτει απόλαυση; Αποτελεί προτίμηση που θέλεις να μοιραστείς; Ή έχει γίνει μια άκαμπτη προϋπόθεση που σου δημιουργεί δυσφορία και περιορίζει την επαφή;

Η ένταση της προτίμησης δεν αρκεί από μόνη της για διάγνωση. Έχει σημασία αν υπάρχει ουσιαστική δυσκολία, πώς συμπεριφέρεσαι και αν σέβεσαι την αυτονομία του άλλου. Η περιέργεια για μια πλευρά της επιθυμίας σου δεν χρειάζεται να αρχίσει με την παραδοχή ότι κάτι δεν πάει καλά.

Πώς το λέω χωρίς να ακουστεί παράξενο;

Μπορείς να χρησιμοποιήσεις απλές λέξεις: «Η μυρωδιά σου είναι κάτι που μου αρέσει πολύ» ή «Οι μυρωδιές έχουν έντονη θέση στην έλξη μου». Δεν χρειάζεται να παρουσιάσεις την προτίμηση ως μυστικό που πρέπει οπωσδήποτε να σοκάρει τον άλλον.

Αν θέλεις κάτι συγκεκριμένο, ξεχώρισέ το από το κομπλιμέντο. Το «μου αρέσει αυτό το άρωμα» δεν σημαίνει ότι ο σύντροφός σου οφείλει να το φορά. Μπορεί να μην το αντέχει, να μην τον εκφράζει ή απλώς να προτιμά κάτι άλλο. Μια αισθητηριακή προτίμηση γίνεται κοινή επιλογή μόνο όταν υπάρχει πραγματικός χώρος για άρνηση.

Σκέψου ένα υποθετικό παράδειγμα. Η Μαρία λέει ότι αγαπά τη μυρωδιά ενός συγκεκριμένου πουκαμίσου του συντρόφου της. Εκείνος αισθάνεται αμηχανία γιατί νομίζει ότι του ζητά να αλλάξει τις συνήθειες καθαριότητάς του. Η συζήτηση βοηθά όταν διευκρινιστεί τι ακριβώς εννοεί, αντί να προσπαθούν να μαντέψουν ο ένας τον άλλον.

Η προτίμησή μου δεν ορίζει την υγιεινή του άλλου

Το ότι σε ελκύει μια φυσική μυρωδιά δεν σου δίνει δικαίωμα να αποφασίζεις πότε θα πλυθεί κάποιος, τι προϊόντα θα χρησιμοποιεί ή πώς θα αισθάνεται άνετα στο σώμα του. Μπορείς να εκφράσεις μια προτίμηση, αλλά η φροντίδα του σώματός του παραμένει δική του επιλογή.

Αντίστοιχα, προσωπικά ρούχα και αντικείμενα δεν γίνονται διαθέσιμα επειδή βρίσκεστε σε σχέση. Η χρήση τους χρειάζεται άδεια όταν δεν έχει συμφωνηθεί. Η ιδιωτικότητα δεν καταργείται από την οικειότητα, ούτε μια ερωτική επιθυμία δικαιολογεί το να παίρνεις κρυφά κάτι που ανήκει σε άλλον.

Η AASECT περιγράφει τη σεξουαλική υγεία με αναφορά στην ελεύθερη επιλογή και τη συναίνεση. Για την καθημερινότητα ενός ζευγαριού, αυτό σημαίνει ότι η έκφραση μιας προτίμησης αφήνει χώρο και στην άνεση του άλλου, χωρίς παζάρια γύρω από τα προσωπικά του όρια.

Αν η μυρωδιά του συντρόφου μου δεν μου αρέσει;

Είναι δύσκολο να μιλήσεις για κάτι τόσο προσωπικό χωρίς να φοβηθείς ότι θα πληγώσεις. Μπορεί να βοηθήσει να περιγράψεις μια συγκεκριμένη εμπειρία αντί να χαρακτηρίσεις συνολικά τον άνθρωπο. Άλλο «το καινούργιο άρωμα με δυσκολεύει» και άλλο «δεν αντέχω τη μυρωδιά σου».

Δεν χρειάζεται να υποχρεώσεις τον εαυτό σου να απολαμβάνει ένα ερέθισμα που του είναι δυσάρεστο. Ούτε η απουσία συγκεκριμένης αισθητηριακής έλξης αποδεικνύει από μόνη της ότι δεν αγαπάς τον άλλον. Η σχέση και η επιθυμία χρειάζονται ευρύτερη συζήτηση, χωρίς να μετατρέπεται μία λεπτομέρεια σε τελική ετυμηγορία.

Αν υπάρχει νέα ή επίμονη αλλαγή στη σωματική οσμή, ιδιαίτερα μαζί με άλλα συμπτώματα, είναι χρήσιμο να συζητηθεί με γιατρό. Η παρατήρηση δεν αποτελεί διάγνωση ούτε λόγο ντροπής. Αποφεύγουμε να αποδίδουμε κάθε αλλαγή στην καθαριότητα ή στην ποιότητα της σχέσης.

Όταν αλλάζει η όσφρηση, μπορεί να αλλάξει και η οικειότητα

Μερικοί άνθρωποι παρατηρούν ότι μετά από αλλαγή στην όσφρηση ο σύντροφός τους δεν τους φαίνεται αισθητηριακά οικείος με τον ίδιο τρόπο. Αυτή η εμπειρία μπορεί να είναι στενάχωρη, ιδιαίτερα όταν δυσκολεύονται να την εξηγήσουν χωρίς να ακουστεί σαν απόρριψη.

Η μελέτη για τη σεξουαλική επιθυμία μετά από οσφρητική απώλεια αναδεικνύει ότι η όσφρηση και η σεξουαλική εμπειρία μπορούν να συνδέονται, με περισσότερους παράγοντες να συμμετέχουν στην εικόνα. Δεν επιτρέπει να αποδώσουμε κάθε αλλαγή επιθυμίας σε μία μόνο αιτία.

Αν έχει αλλάξει απότομα η όσφρησή σου ή οι μυρωδιές γίνονται επίμονα παραμορφωμένες, χρειάζεται ιατρική συμβουλή. Παράλληλα, μπορείς να συζητήσεις με τον σύντροφό σου τι παραμένει ευχάριστο στην επαφή. Δεν χρειάζεται να προσποιείσαι ότι όλα είναι ίδια ούτε να βιαστείς να συμπεράνεις ότι χάθηκε η έλξη οριστικά.

Τι μπορεί να προσφέρει η θεραπευτική συζήτηση;

Η δουλειά μπορεί να αφορά τη ντροπή, την επικοινωνία ή τη δυσκολία να απολαύσεις οτιδήποτε έξω από μια πολύ συγκεκριμένη συνθήκη. Δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε μια κρυμμένη ανάμνηση που θα εξηγήσει τα πάντα. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από το πώς ζεις την προτίμηση σήμερα.

Πότε σε βοηθά να πλησιάζεις; Πότε σε περιορίζει; Τι φοβάσαι ότι θα συμβεί αν μιλήσεις γι’ αυτήν; Οι απαντήσεις δίνουν πιο χρήσιμη κατεύθυνση από την προσπάθεια να αποφασίσουμε αν είσαι «πολύ ιδιαίτερος». Ο στόχος συμφωνείται μαζί σου και δεν είναι υποχρεωτικά η αλλαγή της ίδιας της έλξης.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Camille Paralisan / Unsplash