Η σεξουαλική ζωή μετά την κακοποίηση μπορεί να φέρνει αντιφατικά συναισθήματα. Να θέλεις τον άνθρωπό σου και, μόλις σε πλησιάζει, να σφίγγεσαι. Να απολαμβάνεις μια αγκαλιά σήμερα και αύριο να χρειάζεσαι απόσταση. Να αναρωτιέσαι αν κάτι «χάλασε» μέσα σου, ενώ προσπαθείς να μη στενοχωρήσεις τον άλλον.
Αν αναγνωρίζεις κάτι από αυτά, δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάς αρκετά ή ότι αποτυγχάνεις στη σχέση σου. Η ανάγκη για εγγύτητα και η ανάγκη για προστασία μπορούν να συνυπάρχουν. Αξίζει να ακουστούν και οι δύο, χωρίς να πρέπει η μία να νικήσει την άλλη.
Δεν υπάρχει ένας τρόπος να επηρεαστεί η σεξουαλικότητα
Μετά από κακοποίηση, κάποιοι άνθρωποι παρατηρούν λιγότερη επιθυμία, δυσκολία εμπιστοσύνης ή αποφυγή της επαφής. Άλλοι δεν εμφανίζουν τέτοιες αλλαγές. Το National Center for PTSD περιγράφει διαφορετικές πιθανές επιπτώσεις, χωρίς να τις θεωρεί αναπόφευκτες. Η δική σου εμπειρία δεν χρειάζεται να μοιάζει με την εμπειρία κάποιου άλλου.
Μπορεί η δυσκολία να αφορά ένα συγκεκριμένο άγγιγμα, την αίσθηση ότι δεν ελέγχεις την κατάσταση ή το πώς ερμηνεύεται η σιωπή σου. Μπορεί, επίσης, να υπάρχουν περίοδοι επιθυμίας και άλλες απόστασης. Ούτε η παρουσία ούτε η απουσία επιθυμίας αποδεικνύει πόσο σε επηρέασε η κακοποίηση.
Η σεξουαλική ζωή επηρεάζεται και από πολλούς άλλους παράγοντες: υγεία, φάρμακα, κόπωση, στρες, σχέση, προσωπικές προτιμήσεις. Δεν χρειάζεται κάθε δυσκολία να αποδίδεται αυτόματα στο τραύμα. Μια προσεκτική αξιολόγηση αφήνει χώρο για περισσότερες από μία εξηγήσεις.
Όταν το άγγιγμα φέρνει φόβο αντί για τρυφερότητα
Ένα άγγιγμα μπορεί να είναι καλοπροαίρετο και παρ’ όλα αυτά να σε δυσκολεύει. Το ότι ο σύντροφός σου δεν θέλει να σε βλάψει δεν ακυρώνει αυτό που αισθάνεσαι. Αντίστοιχα, η δυσφορία σου δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφασίσεις αμέσως τι λέει για ολόκληρη τη σχέση.
Μερικές φορές δυσκολεύει περισσότερο η προσδοκία που συνοδεύει την επαφή: «Αν ανταποκριθώ στην αγκαλιά, θα θεωρηθεί ότι θέλω σεξ;». Όταν κάθε μικρή κίνηση μοιάζει να οδηγεί υποχρεωτικά στην επόμενη, μπορεί να γίνει δύσκολο να απολαύσεις ακόμη και την αρχή.
Μια σαφής συμφωνία βοηθά να μη χρειάζεται να μαντεύετε. Μια αγκαλιά μπορεί να παραμείνει αγκαλιά. Ένα φιλί δεν δημιουργεί υποχρέωση για συνέχεια. Το δικαίωμα να σταματήσεις υπάρχει σε οποιοδήποτε σημείο, ακόμη κι αν προηγουμένως είχες συμφωνήσει ή είχες πάρει εσύ την πρωτοβουλία.
Η εγγύτητα δεν χρειάζεται να κερδίζεται με την ανοχή στη δυσφορία. Το όριό σου αξίζει σεβασμό πριν το εξηγήσεις πλήρως.
Πώς μιλάμε γι’ αυτό χωρίς να χρειαστεί να πούμε τα πάντα;
Δεν οφείλεις λεπτομερή εξιστόρηση για να ζητήσεις διαφορετικό τρόπο επαφής. Μπορείς να μιλήσεις για το παρόν: «Μερικές φορές το απρόσμενο άγγιγμα με δυσκολεύει. Θα με βοηθούσε να με ρωτάς πρώτα». Έτσι, η συζήτηση συνδέεται με κάτι συγκεκριμένο που μπορεί να αλλάξει.
Ίσως να είναι ευκολότερο να μιλήσετε σε ουδέτερη στιγμή, έξω από μια σεξουαλική επαφή. Εκεί υπάρχει περισσότερος χώρος να ακουστούν οι ανάγκες χωρίς την πίεση να λυθεί αμέσως η κατάσταση. Αν δεν βρίσκεις λέξεις, μια σύντομη γραπτή σημείωση μπορεί να είναι μια επιλογή, εφόσον σου ταιριάζει.
Ένα υποθετικό παράδειγμα: «Θέλω να είμαστε κοντά. Όταν όμως νιώθω ότι πρέπει να συνεχίσω, κλείνομαι. Χρειάζομαι να ξέρω ότι μπορώ να σταματήσω και ότι δεν θα χρειαστεί να σε παρηγορήσω επειδή σταμάτησα». Δεν είναι έτοιμο σενάριο για όλους. Δείχνει πώς μπορεί να χωρέσουν μαζί η επιθυμία και το όριο.
Τρεις συμφωνίες που αφήνουν περισσότερο χώρο
Να ρωτάμε, αντί να υποθέτουμε
Η προηγούμενη προτίμηση δεν είναι μόνιμη άδεια. Ένα απλό «θέλεις να σε αγκαλιάσω;» μπορεί να είναι πιο φροντιστικό από την προσπάθεια να διαβάσουμε σωστά κάθε σήμα. Η ερώτηση έχει νόημα όταν και το «όχι» γίνεται αποδεκτό χωρίς τιμωρία, ειρωνεία ή επίμονη διαπραγμάτευση.
Να σταματάμε χωρίς να ζητάμε εξηγήσεις εκείνη τη στιγμή
Αν εμφανιστεί δυσφορία, προέχει να σταματήσει η επαφή. Μπορεί να βοηθά η απόσταση, η ησυχία ή μια πρακτική ερώτηση: «Τι θα ήταν καλύτερο τώρα;». Κάποιος θέλει παρουσία, άλλος χώρο. Η σωστή απάντηση δεν είναι ίδια για όλους και δεν χρειάζεται να βρεθεί μέσω αγγίγματος που δεν έχει ζητηθεί.
Να μη μετράμε την πρόοδο με το πόσο σεξ γίνεται
Η δυνατότητα να πεις «όχι» χωρίς φόβο μπορεί να είναι ουσιαστική αλλαγή. Το ίδιο και να ζητήσεις κάτι που σου αρέσει ή να παραμείνεις κοντά χωρίς να πιεστείς. Η συχνότητα της επαφής δεν αρκεί για να δείξει αν μια σχέση είναι ασφαλής ή αν μια θεραπεία βοηθά.
Τι μπορεί να βοηθήσει ο σύντροφος και τι δεν είναι δική του δουλειά;
Ο σύντροφος μπορεί να ακούει, να σέβεται τα όρια και να είναι συνεπής σε όσα συμφωνείτε. Δεν χρειάζεται να αναλάβει ρόλο θεραπευτή ούτε να οργανώσει «ασκήσεις έκθεσης» για να συνηθίσεις την επαφή. Η καλή πρόθεση δεν κάνει ασφαλή μια παρέμβαση που δεν έχει συζητηθεί με κατάλληλο επαγγελματία.
Είναι πιθανό να έχει και ο ίδιος συναισθήματα απόρριψης, σύγχυσης ή λύπης. Μπορεί να τα επεξεργαστεί χωρίς να τα μετατρέπει σε πίεση για σεξ. Η ανάγκη του για σύνδεση είναι υπαρκτή· η συναίνεσή σου παραμένει απαραίτητη. Καμία δυσκολία στη σχέση δεν δημιουργεί δικαίωμα πάνω στο σώμα του άλλου.
Αν το πρόσωπο με το οποίο είσαι σε σχέση σε εκφοβίζει, σε εξαναγκάζει ή αγνοεί επανειλημμένα τα όριά σου, το ζήτημα δεν είναι μόνο η επικοινωνία. Προέχει η ασφάλεια και η εξατομικευμένη υποστήριξη. Η θεραπεία ζεύγους δεν πρέπει να προτείνεται αυτόματα ως λύση σε μια συνθήκη συνεχιζόμενης βίας.
Τι δουλεύουμε στη θεραπεία;
Η θεραπεία μπορεί να διερευνήσει τι κάνει την επαφή δύσκολη σήμερα, ποιες σκέψεις ή φόβοι εμφανίζονται και πώς μπορεί να αυξηθεί η αίσθηση επιλογής. Οι στόχοι συμφωνούνται μαζί σου. Δεν χρειάζεται ο στόχος να είναι η επιστροφή σε μια συγκεκριμένη συχνότητα ή μορφή σεξουαλικής δραστηριότητας.
Αν εξεταστεί κάποια ψυχοσεξουαλική παρέμβαση, χρειάζεται να προσαρμοστεί στην ιστορία και στις ανάγκες σου. Ασκήσεις όπως το sensate focus δεν είναι μια γενική συνταγή που εφαρμόζεται χωρίς αξιολόγηση. Μπορεί να χρειαστούν προσαρμογές ή διαφορετική προσέγγιση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονος φόβος ή αποσύνδεση.
Πόνος, αιμορραγία ή άλλα σωματικά συμπτώματα χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Δεν είναι φροντιστικό να αποδίδονται εξαρχής «στο μυαλό». Μπορείς να ενημερώσεις τον γιατρό ότι η εξέταση σε δυσκολεύει και να ζητήσεις εξήγηση πριν από κάθε βήμα, παύση ή συζήτηση των διαθέσιμων επιλογών.
Η σεξουαλική ζωή μετά την κακοποίηση μπορεί να γίνει ξανά δική σου
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιστρέψεις ακριβώς όπως ήσουν πριν. Μπορεί να σημαίνει ότι ανακαλύπτεις τι θέλεις τώρα, τι δεν θέλεις και τι σε βοηθά να αισθάνεσαι παρών ή παρούσα. Μπορεί να σημαίνει περισσότερη τρυφερότητα, διαφορετική επαφή ή ένα διάστημα χωρίς σεξ.
Δεν υπάρχει προθεσμία μέσα στην οποία πρέπει να αισθανθείς άνετα. Υπάρχει, όμως, δικαίωμα να αναζητήσεις μια ζωή με περισσότερο χώρο για επιθυμία και λιγότερη υποχρέωση. Η εγγύτητα μπορεί να αρχίσει από κάτι πολύ μικρό: να ακουστεί ένα όριο και να παραμείνει η σχέση ασφαλής μετά από αυτό.
Η εγγύτητα μπορεί να χωρέσει και τα όριά σου
Αν η επαφή σε δυσκολεύει, μπορούμε να διερευνήσουμε όσα βιώνεις με προσοχή στις δικές σου ανάγκες, χωρίς προκαθορισμένες προσδοκίες για τη σεξουαλική σου ζωή.
