Γιατί στενοχωριέμαι μετά το σεξ, ενώ πέρασα καλά;

Η επαφή τελείωσε και ο άλλος μοιάζει χαλαρός. Εσύ, όμως, νιώθεις έναν κόμπο. Ίσως θέλεις να κλάψεις, να απομακρυνθείς ή να μείνεις ακίνητος χωρίς να μιλάς. Δεν συνέβη απαραίτητα κάτι δυσάρεστο. Μπορεί να υπήρχε επιθυμία, τρυφερότητα και ευχαρίστηση. Κι αυτό κάνει το συναίσθημα ακόμη πιο μπερδεμένο: «Αφού ήθελα να είμαι εδώ, γιατί τώρα αισθάνομαι έτσι;».

Μπορεί να φοβάσαι ότι θα πληγώσεις τον σύντροφό σου αν το δείξεις. Ή να σκέφτεσαι ότι αυτή η λύπη αποκαλύπτει κάτι που δεν θέλεις να παραδεχτείς για τη σχέση. Πριν προσπαθήσεις να βγάλεις ένα μεγάλο συμπέρασμα, αξίζει να δώσεις χώρο στην ίδια την εμπειρία σου. Ένα συναίσθημα χρειάζεται προσοχή, χωρίς να αποτελεί από μόνο του διάγνωση ή τελεσίδικη απάντηση.

Υπάρχει όνομα γι’ αυτή την εμπειρία;

Ο όρος «μετασυνουσιακή δυσφορία», γνωστός και ως postcoital dysphoria ή «post-sex blues», χρησιμοποιείται για συναισθήματα όπως θλίψη, δάκρυα ή ευερεθιστότητα μετά από σεξουαλική δραστηριότητα. Η Διεθνής Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής, ISSM, διευκρινίζει ότι αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και μετά από συναινετική και ικανοποιητική επαφή.

Το ότι υπάρχει ένας όρος μπορεί να σε βοηθήσει να μιλήσεις. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε δάκρυ μετά το σεξ περιγράφει την ίδια κατάσταση. Κάποιος μπορεί να κλαίει από συγκίνηση ή ανακούφιση, ενώ κάποιος άλλος να βιώνει φόβο, πόνο ή μοναξιά. Η προσωπική σημασία της αντίδρασης είναι πιο χρήσιμη από μια γρήγορη ετικέτα.

Η εμπειρία δεν αφορά μόνο γυναίκες. Έχει διερευνηθεί και σε άνδρες, όπως στη μελέτη των Maczkowiack και Schweitzer για τη μετασυνουσιακή δυσφορία. Οι διαθέσιμες μελέτες δεν επιτρέπουν να θεωρούμε ότι όλοι οι άνθρωποι τη βιώνουν με τον ίδιο τρόπο ή για τον ίδιο λόγο. Δεν χρειάζεται να ταιριάζεις σε μια συγκεκριμένη εικόνα για να πάρεις στα σοβαρά όσα αισθάνεσαι.

Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν ήθελες τον άλλον

Η λύπη μπορεί να σε κάνει να αμφισβητήσεις όλη την προηγούμενη επαφή. «Μήπως δεν τον αγαπώ; Μήπως δεν μου αρέσει τελικά το σεξ; Μήπως κάτι δεν πάει καλά μαζί μου;». Αυτές οι ερωτήσεις είναι κατανοητές, αλλά δεν απαντώνται από μία αντίδραση απομονωμένη από το υπόλοιπο πλαίσιο.

Μπορείς να κρατήσεις προσωρινά δύο πληροφορίες μαζί: «Κατά τη διάρκεια υπήρχε ευχαρίστηση» και «μετά ένιωσα θλίψη». Δεν χρειάζεται η μία να ακυρώσει την άλλη. Αντί να αποφασίσεις αμέσως τι σημαίνουν, μπορείς να παρατηρήσεις πότε εμφανίζονται, τι τις συνοδεύει και αν υπάρχει κάτι που επαναλαμβάνεται.

Από την άλλη, δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις τον όρο ως τρόπο να αγνοήσεις μια δυσάρεστη εμπειρία. Αν πιέστηκες, πόνεσες, φοβήθηκες ή δεν ένιωσες ελεύθερος να σταματήσεις, αυτά έχουν σημασία. Η διερεύνηση χρειάζεται να περιλαμβάνει όσα πραγματικά συνέβησαν, όχι να τα καλύπτει με την εξήγηση «είναι απλώς κάτι που παθαίνω μετά το σεξ».

Γιατί μπορεί να συμβαίνει;

Δεν υπάρχει μία βέβαιη εξήγηση που να ταιριάζει σε κάθε άνθρωπο. Η ISSM αναφέρει ότι οι αιτίες δεν είναι πλήρως κατανοητές και ότι μπορεί να εμπλέκονται διαφορετικοί παράγοντες. Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στις εύκολες διαδικτυακές εξηγήσεις που αποδίδουν τα πάντα σε μια συγκεκριμένη ορμόνη ή θεωρούν κάθε αντίδραση απόδειξη τραύματος.

Στη συζήτηση μπορεί να εξεταστούν οι συνθήκες της επαφής, η σχέση, οι προσδοκίες σου και η διάθεσή σου γενικότερα. Ίσως μετά το σεξ αναδύεται μια ανάγκη για εγγύτητα που δεν εκφράστηκε. Ίσως υπάρχουν ενοχές γύρω από τη σεξουαλικότητα. Ίσως δεν αναγνωρίζεις κανένα σαφές μοτίβο. Αυτές είναι δυνατότητες προς διερεύνηση, όχι συμπεράσματα που πρέπει να υιοθετήσεις.

Αν υπάρχει ιστορικό δύσκολων εμπειριών, μπορεί να συζητηθεί όταν και όσο αισθάνεσαι έτοιμος. Η σημερινή αντίδραση δεν αποδεικνύει ότι έχει συμβεί κάτι που δεν θυμάσαι. Δεν χρειάζεται να αναζητήσεις υποχρεωτικά μια κρυμμένη ιστορία για να δικαιολογήσεις το συναίσθημά σου.

Αν ο σύντροφός σου το πάρει προσωπικά

Ο άλλος μπορεί να αναρωτηθεί αν έκανε κάτι που σε ενόχλησε. Μπορεί επίσης να χρειάζεται διαβεβαίωση. Αν γνωρίζεις ότι η επαφή ήταν επιθυμητή και ευχάριστη, μπορείς να το πεις καθαρά, χωρίς να προσποιηθείς ότι η στενοχώρια δεν υπάρχει.

Σκέψου ένα υποθετικό παράδειγμα: «Πέρασα καλά μαζί σου. Τώρα νιώθω κάπως βαριά και θα ήθελα να μην προσπαθήσουμε να το λύσουμε αμέσως». Αυτή η φράση δίνει πληροφορία και ταυτόχρονα θέτει ένα όριο. Δεν υπόσχεται ότι έχεις ήδη καταλάβει τα πάντα.

Αν υπήρξε κάτι δυσάρεστο, δικαιούσαι να το αναφέρεις: «Όταν συνέβη αυτό, δεν ένιωσα άνετα». Δεν χρειάζεται να προστατεύσεις τον άλλον από κάθε δυσκολία εις βάρος της ακρίβειας. Η επικοινωνία μπορεί να είναι προσεκτική και ειλικρινής μαζί.

Αν είσαι ο άνθρωπος που βλέπει τον σύντροφό του να κλαίει

Μπορείς να ξεκινήσεις με μια ερώτηση που αφήνει επιλογές: «Θέλεις να μείνω δίπλα σου ή να σου δώσω λίγο χώρο;». Απόφυγε να θεωρήσεις δεδομένο ότι μια αγκαλιά θα βοηθήσει. Ρώτησε πριν αγγίξεις και δέξου την απάντηση, ακόμη κι αν δεν είναι αυτή που περίμενες.

Το «μα αφού περάσαμε καλά» μπορεί να ακουστεί σαν αμφισβήτηση, παρότι το λες για να καθησυχάσεις. Προτίμησε κάτι απλούστερο: «Βλέπω ότι δυσκολεύεσαι. Δεν χρειάζεται να μου το εξηγήσεις αμέσως». Μπορείς να ακούσεις χωρίς να αναλάβεις να διορθώσεις το συναίσθημα εκείνη τη στιγμή.

Αργότερα, υπάρχει χώρος και για τη δική σου εμπειρία: «Ανησύχησα και δεν ήξερα πώς να βοηθήσω». Η συζήτηση δεν χρειάζεται να καταλήξει σε υπόσχεση ότι δεν θα ξανασυμβεί. Μπορεί να καταλήξει σε μια συμφωνία για το πώς θα φροντίσετε τη στιγμή αν επαναληφθεί.

Παρατήρηση χωρίς συνεχή έλεγχο του εαυτού σου

Αν το φαινόμενο επανέρχεται, λίγες σύντομες σημειώσεις μπορεί να βοηθήσουν τη μελλοντική συζήτηση. Πότε εμφανίζεται η στενοχώρια; Πόσο διαρκεί περίπου; Τι σκέψεις τη συνοδεύουν; Υπάρχει πόνος, ανησυχία ή μια συγκεκριμένη αλληλεπίδραση που σε δυσκολεύει;

Δεν χρειάζεται να βαθμολογείς κάθε επαφή ή να ελέγχεις συνεχώς αν «έρχεται πάλι». Η παρατήρηση έχει σκοπό να δώσει πληροφορίες. Αν γίνεται άλλη μία πηγή πίεσης, μπορείς να την αφήσεις και να περιγράψεις την εμπειρία με πιο ελεύθερο τρόπο σε έναν επαγγελματία.

Χρήσιμο είναι επίσης να προσέξεις τη διάθεσή σου έξω από το σεξ. Αισθάνεσαι θλίψη και σε άλλες στιγμές; Έχεις πρόσφατες αλλαγές στον ύπνο, στη ζωή ή στη φαρμακευτική αγωγή; Αυτές οι πληροφορίες δεν δίνουν από μόνες τους εξήγηση, αλλά βοηθούν να εξεταστεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα.

Τι μπορεί να περιλαμβάνει η ψυχοσεξουαλική αξιολόγηση;

Μπορείς να ξεκινήσεις τη συνεδρία με την απλή φράση «μετά το σεξ στενοχωριέμαι και δεν καταλαβαίνω γιατί». Δεν χρειάζεσαι έτοιμη θεωρία. Ο θεραπευτής μπορεί να ρωτήσει για την έναρξη, τη συχνότητα, τις συνθήκες και το πώς επηρεάζεται η σεξουαλική σου ζωή ή η σχέση.

Η συζήτηση μπορεί να αφορά την ελευθερία επιλογής, την απόλαυση, τις δυσάρεστες αισθήσεις, τις προσωπικές πεποιθήσεις και την επικοινωνία. Οι ερωτήσεις χρειάζεται να εξηγούνται και να γίνονται με σεβασμό στα όριά σου. Μπορείς να ζητήσεις περισσότερο χρόνο ή να μην απαντήσεις σε κάτι που ακόμη σε δυσκολεύει.

Το πλάνο εξαρτάται από όσα προκύπτουν. Μπορεί να δοθεί έμφαση στην αναγνώριση αναγκών, στη μείωση της ντροπής ή στη συζήτηση με τον σύντροφο. Δεν υπάρχει μία άσκηση που να ταιριάζει σε όλους ούτε εγγύηση ότι μια συγκεκριμένη τεχνική θα σταματήσει τη δυσφορία.

Πότε αξίζει να ζητήσεις βοήθεια;

Αν η στενοχώρια επαναλαμβάνεται, σε φοβίζει ή σε οδηγεί να αποφεύγεις την επαφή που κατά τα άλλα επιθυμείς, δεν χρειάζεται να περιμένεις να γίνει εντονότερη. Το ίδιο ισχύει αν κρατά πολύ, επηρεάζει τη σχέση ή συνοδεύεται από δυσφορία και σε άλλα κομμάτια της ζωής σου.

Όταν υπάρχουν πόνος, άλλα σωματικά συμπτώματα ή ξαφνική αλλαγή, μπορεί να χρειάζεται και ιατρική αξιολόγηση. Αν υποψιάζεσαι σύνδεση με φάρμακο, συζήτησέ το με τον γιατρό που το χορηγεί, χωρίς να αλλάξεις μόνος σου την αγωγή. Η ψυχοθεραπευτική και η ιατρική διερεύνηση μπορούν να συμπληρώνουν η μία την άλλη.

Η επιθυμία και η ευχαρίστηση δεν σε υποχρεώνουν να αισθάνεσαι με έναν συγκεκριμένο τρόπο μετά. Μπορείς να ακούσεις τη στενοχώρια σου χωρίς να την αφήσεις να γράψει μόνη της όλη την ιστορία. Το πρώτο βήμα είναι να υπάρχει χώρος να ειπωθεί.

Φωτογραφία εξωφύλλου: A A / Unsplash.