«Ξεκινήσαμε να μιλάμε για τις δουλειές του σπιτιού και καταλήξαμε πάλι να συζητάμε αν με υπολογίζει.»
«Όσο προσπαθώ να εξηγήσω τι με πειράζει, τόσο κλείνεται.»
«Σταματάω να μιλάω γιατί ό,τι κι αν πω θα γίνει αφορμή για καινούριο καβγά.»
Οι καβγάδες στο ζευγάρι συχνά δημιουργούν μια παράξενη αίσθηση επανάληψης. Το θέμα αλλάζει, αλλά η συζήτηση ακολουθεί γνώριμη διαδρομή. Κάποιος διαμαρτύρεται, ο άλλος αμύνεται, οι τόνοι ανεβαίνουν και στο τέλος μένει η ίδια απογοήτευση: «Πάλι δεν καταλάβαμε ο ένας τον άλλον».
Πώς γίνεται δύο άνθρωποι να θέλουν να συνεννοηθούν και να καταλήγουν όλο και πιο μακριά;
Με μια ματιά
Ένας επαναλαμβανόμενος καβγάς μπορεί να αφορά τόσο ένα πρακτικό πρόβλημα όσο και τον τρόπο με τον οποίο το ζευγάρι προσπαθεί να το λύσει. Για να αλλάξει κάτι, χρειάζεται χώρος για τις ανάγκες και των δύο, αλλά και συγκεκριμένες αλλαγές στη συμπεριφορά. Η κατανόηση αποκτά αξία όταν επηρεάζει την καθημερινότητα.
Για ποιο πράγμα τσακωνόμαστε πραγματικά;
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Ο ένας σύντροφος καθυστερεί χωρίς να ενημερώσει. Ο άλλος τον υποδέχεται με τη φράση: «Ποτέ δεν με σκέφτεσαι».
Η καθυστέρηση είναι ένα πραγματικό γεγονός. Ωστόσο, εκείνος που περίμενε μπορεί να της δίνει ένα επιπλέον νόημα: «Ο χρόνος μου δεν έχει σημασία για σένα». Εκείνος που επιστρέφει ίσως ακούει μια συνολική καταδίκη: «Ό,τι κι αν κάνω, δεν είμαι αρκετός».
Αυτές είναι πιθανές ερμηνείες, όχι βεβαιότητες για το τι αισθάνεται κάθε άνθρωπος. Γι’ αυτό χρειάζεται να τις ρωτήσουμε και να τις ακούσουμε.
Παράλληλα, το πρακτικό ζήτημα παραμένει. Αν υπάρχει συμφωνία για ενημέρωση, χρειάζεται να τηρείται. Η διερεύνηση των συναισθημάτων δεν αντικαθιστά την ευθύνη.
Όταν ο ένας επιμένει και ο άλλος αποσύρεται
Στην έρευνα για τις σχέσεις περιγράφεται ένα μοτίβο στο οποίο ο ένας σύντροφος πιέζει για συζήτηση ή αλλαγή, ενώ ο άλλος αποφεύγει ή αποσύρεται. Οι ρόλοι αυτοί δεν ανήκουν υποχρεωτικά σε συγκεκριμένο φύλο. Μπορεί να συνδέονται και με το ποιος επιθυμεί περισσότερο μια αλλαγή στο συγκεκριμένο θέμα. Έρευνα για το μοτίβο πίεσης και απόσυρσης
Στην καθημερινότητα, αυτό μπορεί να ακούγεται κάπως έτσι:
«Απάντησέ μου. Γιατί δεν μιλάς;»
«Δεν μπορώ να συζητήσω όταν μου μιλάς έτσι.»
«Πάλι αποφεύγεις το θέμα.»
«Πάλι δεν σταματάς.»
Καθένας αντιδρά στη συμπεριφορά του άλλου. Όσο συνεχίζεται η ανταλλαγή, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επιστρέψουν στο αρχικό ζήτημα.
Η σιωπή χρειάζεται να εξηγηθεί
Μια παύση μπορεί να δώσει χώρο για να πέσει η ένταση. Όμως το «σταματάμε τώρα» αφήνει αβεβαιότητα όταν κανείς δεν γνωρίζει αν η συζήτηση θα συνεχιστεί.
Μια πιο σαφής διατύπωση θα μπορούσε να είναι:
«Έχω φορτιστεί και δυσκολεύομαι να σε ακούσω. Θέλω να το συζητήσουμε. Ας κάνουμε μια παύση και ας επιστρέψουμε στις οκτώ.»
Το κρίσιμο σημείο είναι η επιστροφή. Αν κάθε δύσκολη συζήτηση αναβάλλεται επ’ αόριστον, το πρόβλημα μένει χωρίς χώρο.
Αντίστοιχα, εκείνος που θέλει άμεση απάντηση χρειάζεται να εξετάσει αν μπορεί να δεχτεί μια συμφωνημένη παύση χωρίς να συνεχίζει τη σύγκρουση με μηνύματα ή κατηγορίες.
Πώς μπορούν να αλλάξουν οι καβγάδες στο ζευγάρι;
Μια χρήσιμη αρχή είναι να περιγράψουμε συγκεκριμένα τι συνέβη, πώς μας επηρέασε και τι ζητάμε. Η προσέγγιση της ήπιας έναρξης μιας δύσκολης συζήτησης δίνει έμφαση στην έκφραση παραπόνου χωρίς επίθεση στον χαρακτήρα του συντρόφου. The Gottman Institute: Softening Your Start-Up
Για παράδειγμα:
«Χθες ανέλαβα μόνος μου όλες τις δουλειές που είχαμε συμφωνήσει να μοιράσουμε. Κουράστηκα και ένιωσα ότι δεν μπορώ να στηριχτώ στη συμφωνία μας. Θέλω να αποφασίσουμε ποιος αναλαμβάνει τι σήμερα.»
Ένα συγκεκριμένο αίτημα βοηθά να γίνει σαφές τι χρειάζεται να αλλάξει. Βέβαια, η προσεκτική διατύπωση δεν εγγυάται ανταπόκριση. Ο άλλος χρειάζεται επίσης να ακούσει και να αναλάβει το μέρος που του αναλογεί.
Κατανόηση δεν σημαίνει συμφωνία σε όλα
Μπορώ να καταλάβω ότι ο σύντροφός μου πληγώθηκε, ακόμη κι αν θυμάμαι διαφορετικά το περιστατικό.
«Καταλαβαίνω ότι ένιωσες μόνος όταν έφυγα από τη συζήτηση» δεν σημαίνει «δέχομαι κάθε ερμηνεία σου». Σημαίνει ότι αναγνωρίζω την επίδραση που είχε η συμπεριφορά μου.
Από εκεί μπορεί να ξεκινήσει μια πιο ουσιαστική ερώτηση: «Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά την επόμενη φορά;»
Η αλλαγή φαίνεται μετά τη συζήτηση
Μια συμφιλίωση μπορεί να φέρει ανακούφιση. Για να αποκτήσει διάρκεια, χρειάζεται συνέχεια.
Αν το θέμα είναι η κατανομή ευθυνών, χρειάζεται μια εφαρμόσιμη συμφωνία. Αν είναι οι προσβολές, χρειάζεται να σταματήσουν. Αν είναι η απουσία κοινού χρόνου, χρειάζεται να δημιουργηθεί χώρος στο πρόγραμμα.
Μια χρήσιμη ερώτηση για το ζευγάρι είναι: «Ποια μικρή, παρατηρήσιμη αλλαγή θα μας δείξει αυτή την εβδομάδα ότι η συζήτησή μας είχε αποτέλεσμα;»
Πότε χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη;
Όταν κάθε προσπάθεια συζήτησης καταλήγει σε ένταση ή παραίτηση, η αναζήτηση επαγγελματικής υποστήριξης μπορεί να δώσει χώρο για προσεκτική διερεύνηση του προβλήματος και των επιλογών του καθενός.
Χρειάζεται όμως μια ουσιαστική διάκριση: ο φόβος, οι απειλές, ο εξαναγκασμός και η βία δεν είναι απλώς ένας δύσκολος τρόπος επικοινωνίας. Σε τέτοιες συνθήκες προτεραιότητα έχει η ασφάλεια. Η ευθύνη για την κακοποιητική συμπεριφορά ανήκει σε εκείνον που την ασκεί.
Τι θέλουμε να αλλάξει ανάμεσά μας;
Οι καβγάδες στο ζευγάρι αξίζει να μας απασχολήσουν όταν αφήνουν σταθερά πίσω τους φόβο, πικρία ή απόσταση. Το ζητούμενο είναι να μπορούμε να εκφράζουμε μια διαφωνία, να ακούμε την απάντηση και να βλέπουμε έμπρακτη ανταπόκριση.
Ίσως η επόμενη συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει με μια ερώτηση:
«Όταν φτάνουμε πάλι εδώ, τι χρειάζεται ο καθένας μας — και τι είναι διατεθειμένος να αλλάξει;»
Βιβλιογραφία
- Holley, S. R., Sturm, V. E., & Levenson, R. W. (2010). Exploring the basis for gender differences in the demand-withdraw pattern. Journal of Homosexuality, 57(5), 666–684.
- The Gottman Institute. How to Fight Smarter: Soften Your Start-Up. Πρακτικός οδηγός για την έναρξη δύσκολων συζητήσεων.
- Fulwiler, M. (2012). Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems. The Gottman Institute.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
