Περιμένω ακόμη ένα «μπράβο» από τον πατέρα μου

Έχεις καταφέρει πράγματα που κάποτε σου φαίνονταν δύσκολα. Οι φίλοι σου σε εκτιμούν, οι συνεργάτες σου σε εμπιστεύονται. Κι όμως, όταν λες στον πατέρα σου ένα καλό νέο και εκείνος απαντά «εντάξει, αλλά…», κάτι μέσα σου μικραίνει. Δεν ήθελες βραβείο. Ήθελες για μια στιγμή να ακούσεις ότι σε βλέπει.

Η αναμονή για ένα «μπράβο» από τον πατέρα δεν έχει ηλικιακό όριο. Μπορεί να σε συνοδεύει στα τριάντα, στα πενήντα ή όταν εκείνος δεν είναι πια στη ζωή. Δεν σημαίνει ότι δεν μεγάλωσες αρκετά. Μπορεί να δείχνει πόσο σημαντική παραμένει για εσένα μια συγκεκριμένη σχέση και όσα έμειναν ανείπωτα μέσα της.

Το ερώτημα δεν είναι πώς θα πάψεις να χρειάζεσαι τους ανθρώπους. Είναι πώς θα δώσεις χώρο σε αυτή την επιθυμία χωρίς να εξαρτάται κάθε απόφαση, κάθε χαρά και κάθε εκτίμηση του εαυτού σου από μια απάντηση που δεν ελέγχεις.

Τι περιμένω πραγματικά να ακούσω;

Μερικές φορές το «μπράβο» σημαίνει «αναγνωρίζω την προσπάθειά σου». Άλλες φορές σημαίνει «είμαι περήφανος για εσένα», «σε εμπιστεύομαι» ή «δεν χρειάζεται να αποδείξεις κάτι άλλο για να είσαι σημαντικός για μένα». Οι ίδιες δύο συλλαβές μπορεί να κουβαλούν πολλές διαφορετικές ανάγκες.

Αν προσπαθήσεις να ονομάσεις τη δική σου, ίσως καταλάβεις γιατί μια τυπική φιλοφρόνηση δεν σε ανακουφίζει. Μπορεί να μη σου λείπει ο έπαινος για το αποτέλεσμα, αλλά το ενδιαφέρον για όσα πέρασες μέχρι να φτάσεις εκεί.

Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, η Ελένη ανακοινώνει μια επαγγελματική αλλαγή. Ο πατέρας της ρωτά αμέσως για τον μισθό. Εκείνη θυμώνει, αλλά δυσκολεύεται να εξηγήσει γιατί. Αυτό που ήθελε ήταν να τη ρωτήσει αν είναι χαρούμενη και να αναγνωρίσει ότι πήρε μια δύσκολη απόφαση. Το θέμα δεν ήταν μόνο η δουλειά.

Η σιωπή του δεν έχει μία υποχρεωτική ερμηνεία

Ένας πατέρας μπορεί να δυσκολεύεται να εκφραστεί, να θεωρεί ότι η αγάπη φαίνεται μόνο με πράξεις ή να πιστεύει ότι η συνεχής κριτική κινητοποιεί. Μπορεί επίσης να έχει υπάρξει πράγματι απαξιωτικός ή απόμακρος. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε την αιτία από μια φράση, ούτε να αποδώσουμε διάγνωση χωρίς αξιολόγηση.

Η κατανόηση του πλαισίου μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν χρειάζεται να γίνει δικαιολογία που ακυρώνει την εμπειρία σου. Το «έτσι μεγάλωσε» ίσως εξηγεί κάτι για εκείνον· δεν απαντά από μόνο του στο τι χρειάζεσαι εσύ σήμερα.

Μπορείς να αναγνωρίζεις ότι δούλεψε σκληρά για την οικογένεια και ταυτόχρονα να λυπάσαι που δεν ένιωθες ότι σε άκουγε. Η σχέση δεν χρειάζεται να περιγραφεί ως ολοκληρωτικά καλή ή κακή για να αποκτήσει νόημα ο πόνος σου.

Όταν κάθε επίτευγμα γίνεται νέα εξέταση

Παρατήρησε αν η χαρά σου κρατά μέχρι να σκεφτείς τι θα πει ο πατέρας σου. Μπορεί να παρουσιάζεις μόνο επιτυχίες, να κρύβεις αμφιβολίες ή να επιλέγεις στόχους που θα ενέκρινε, ακόμη κι όταν δεν σε εκφράζουν ιδιαίτερα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φιλοδοξία σου είναι ξένη. Χρειάζεται όμως να ξεχωρίσεις πότε προσπαθείς για κάτι που έχει αξία για εσένα και πότε ελπίζεις ότι το επόμενο αποτέλεσμα θα λύσει μια παλιά συναισθηματική εκκρεμότητα.

Το υλικό του Centre for Clinical Interventions για την αυτοεκτίμηση εξετάζει, μεταξύ άλλων, τους αυστηρούς προσωπικούς κανόνες και την αρνητική αξιολόγηση του εαυτού. Ένας κανόνας όπως «αξίζω μόνο όταν δεν απογοητεύω» μπορεί να γίνει αντικείμενο διερεύνησης. Δεν προκύπτει όμως ότι η στάση ενός γονέα εξηγεί από μόνη της κάθε δυσκολία αυτοεκτίμησης.

Μια χρήσιμη ερώτηση είναι: «Αν δεν μάθαινε ποτέ για αυτή την επιλογή, θα την ήθελα ακόμη;». Δεν χρειάζεται η απάντηση να είναι καθαρή. Αρκεί να αρχίσεις να ακούς και τη δική σου φωνή.

Μπορώ να του ζητήσω πιο καθαρά αυτό που χρειάζομαι;

Αν υπάρχει αρκετή ασφάλεια στη σχέση και θέλεις να δοκιμάσεις, ένα συγκεκριμένο αίτημα είναι συχνά πιο κατανοητό από έναν συνολικό απολογισμό της παιδικής σου ηλικίας. Μπορείς να ξεκινήσεις από ένα πρόσφατο περιστατικό και την επίδρασή του.

Το αίτημα δεν είναι εξέταση που πρέπει να περάσει ούτε τεχνική για να εξασφαλίσεις τη σωστή αντίδραση. Μπορεί να ανταποκριθεί, να αμηχανέψει ή να αμυνθεί. Η απάντησή του δίνει πληροφορίες για το τι είναι διαθέσιμο στη σχέση αυτή τη στιγμή.

Αν σε ειρωνευτεί ή σε υποτιμήσει, δεν χρειάζεται να εξηγήσεις ξανά και ξανά μέχρι να πειστεί. Μπορείς να σταματήσεις τη συζήτηση. Επίσης, δεν είσαι υποχρεωμένος να κάνεις αυτή την προσέγγιση αν περιμένεις ότι θα εκτεθείς σε περισσότερη βλάβη.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΔΟΣΗ

Δεν χρειάζεται κάθε σου επιτυχία να είναι αίτηση για αποδοχή.

Μπορείς να θέλεις την αναγνώρισή του και ταυτόχρονα να αρχίζεις να ξεχωρίζεις τι έχει αξία για εσένα.

Και αν το «μπράβο» δεν έρθει;

Ίσως αυτή είναι η πιο επώδυνη πλευρά: να παραδεχτείς ότι μια εύλογη ανάγκη μπορεί να μη βρει την απάντηση που επιθυμείς από τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Η αποδοχή αυτής της πιθανότητας δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όσα έγιναν ή ότι παύεις αμέσως να πονάς.

Μπορεί να χρειάζεται χώρος για λύπη, θυμό και απογοήτευση. Δεν βοηθά πάντα να πιέζεις τον εαυτό σου με το «δεν πρέπει πια να με νοιάζει». Μπορεί να σε νοιάζει και παράλληλα να αρχίζεις να προστατεύεις περισσότερα κομμάτια της ζωής σου από αυτή την αναμονή.

Αν ο πατέρας σου έχει πεθάνει ή δεν υπάρχει επικοινωνία, η επιθυμία μπορεί να παραμένει χωρίς δυνατότητα πραγματικής συζήτησης. Ένα ιδιωτικό γράμμα που δεν θα σταλεί μπορεί να βοηθήσει κάποιους ανθρώπους να οργανώσουν όσα θέλουν να πουν. Αν σε κατακλύζει, δεν χρειάζεται να το συνεχίσεις μόνος.

Πώς αρχίζω να αναγνωρίζω τη δική μου προσπάθεια;

Δεν χρειάζεται να αντικαταστήσεις την απογοήτευση με μεγάλες διαβεβαιώσεις που δεν πιστεύεις. Ξεκίνα από συγκεκριμένα γεγονότα. Τι έκανες που ήταν δύσκολο; Ποια απόφαση πήρες με βάση τις αξίες σου; Πού έδειξες συνέπεια, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα δεν ήταν τέλειο;

Για παράδειγμα, αντί για «είμαι καταπληκτικός σε όλα», μπορείς να πεις «μίλησα με ειλικρίνεια σε μια δύσκολη συνάντηση» ή «ζήτησα βοήθεια πριν εξαντληθώ». Η αναγνώριση γίνεται πιο πειστική όταν πατά σε κάτι που συνέβη.

Χρειάζεται επίσης να υπάρχει χώρος για ξεκούραση και αποτυχία. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου μόνο όταν αποδίδει, μπορεί απλώς να έχεις μεταφέρει την ίδια αυστηρή εξέταση από τον πατέρα σου σε εσένα. Η αξία μιας ζωής δεν αποτυπώνεται μόνο σε τίτλους, εισόδημα ή αποτελέσματα.

Να δέχομαι αναγνώριση και από άλλους ανθρώπους

Ίσως όταν κάποιος σου λέει έναν καλό λόγο, απαντάς αμέσως «δεν ήταν τίποτα». Ίσως πιστεύεις ότι απλώς είναι ευγενικός. Δοκίμασε να αφήσεις για λίγο το σχόλιο να σταθεί χωρίς να το απορρίψεις ή να το κάνεις μοναδική βάση της αυτοεκτίμησής σου.

Ένας φίλος, ένας σύντροφος ή ένας συνεργάτης δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον πατέρα σου. Μπορεί όμως να συμμετέχει σε μια σημερινή σχέση όπου υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον. Δεν είναι προδοσία να παίρνεις στήριξη από περισσότερα από ένα πρόσωπα.

Παρατήρησε επίσης αν επιδιώκεις ξανά και ξανά την επιδοκιμασία ανθρώπων που σε κρατούν σε αβεβαιότητα. Αυτό δεν αποτελεί αυτόματα επανάληψη ενός οικογενειακού μοτίβου, αλλά είναι ένα ερώτημα που αξίζει να εξετάσεις αν το αναγνωρίζεις σε διαφορετικές σχέσεις.

Τι μπορεί να δουλευτεί στην ψυχοθεραπεία;

Στη θεραπεία μπορείς να μιλήσεις για όσα περίμενες χωρίς να χρειάζεται να αποδείξεις ότι ο πατέρας σου ήταν «αρκετά κακός». Μπορείτε να εξετάσετε πώς συνδέεται η αναζήτηση έγκρισης με σημερινές επιλογές, τι σε βοηθά να διακρίνεις τις δικές σου ανάγκες και ποια μορφή επαφής θέλεις σήμερα.

Η ενημέρωση του NIMH για την ψυχοθεραπεία περιγράφει διαφορετικές προσεγγίσεις για τη διερεύνηση συναισθημάτων, σκέψεων και συμπεριφορών. Η κατάλληλη πορεία διαμορφώνεται εξατομικευμένα· δεν προϋποθέτει συμφιλίωση, συγχώρεση ή αντιπαράθεση με έναν γονέα.

Μπορεί να εξακολουθείς να θέλεις το «μπράβο» του. Ο στόχος δεν είναι να σου αφαιρεθεί αυτή η επιθυμία. Είναι να μπορείς, ακόμη κι όταν εκείνη μένει ανεκπλήρωτη, να αναγνωρίζεις ότι η ζωή που χτίζεις έχει σημασία.