Αγαπώ τη μητέρα μου, αλλά μετά από κάθε τηλεφώνημα νιώθω εξαντλημένος

Το τηλέφωνο κλείνει και μένεις για λίγο ακίνητος. Η μητέρα σου δεν είπε απαραίτητα κάτι προσβλητικό. Ίσως μίλησε για τη μοναξιά της, για κάποιο πρόβλημα, για το ότι δεν σε βλέπει αρκετά. Κι όμως, αισθάνεσαι σαν να κουβαλάς μια ολόκληρη ημέρα μέσα σε είκοσι λεπτά. Την αγαπάς. Γιατί λοιπόν η επικοινωνία σού κοστίζει τόσο;

Η εξάντληση μετά από ένα τηλεφώνημα δεν αποδεικνύει ότι είσαι αχάριστος, ούτε αρκεί για να χαρακτηρίσει τη μητέρα σου. Αξίζει όμως να την ακούσεις ως πληροφορία: κάτι στον τρόπο, στη συχνότητα ή στον ρόλο που αναλαμβάνεις μέσα στη συζήτηση μπορεί να ξεπερνά τις διαθέσιμες δυνάμεις σου.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποφασίσεις ποιος είναι ο «κακός». Είναι να καταλάβεις τι συμβαίνει μεταξύ σας και πώς θα μπορούσε η επαφή να γίνει πιο βιώσιμη. Τα παραδείγματα αφορούν μια μητέρα και το ενήλικο παιδί της, αλλά αντίστοιχες δυσκολίες μπορούν να εμφανιστούν με οποιονδήποτε γονέα.

Μπορώ να αγαπώ τη μητέρα μου και να κουράζομαι;

Μπορείς να χαίρεσαι που ακούς τη φωνή της και ταυτόχρονα να φοβάσαι πού θα καταλήξει η κουβέντα. Μπορεί να αναγνωρίζεις όσα πρόσφερε και να χρειάζεσαι περισσότερη απόσταση σήμερα. Αυτά τα συναισθήματα δεν ακυρώνουν το ένα το άλλο.

Η παρουσίαση του Cornell για τις αμφίθυμες σχέσεις γονέων και ενήλικων παιδιών περιγράφει ακριβώς τη συνύπαρξη ζεστασιάς, αγάπης και έντασης. Πρόκειται για μια χρήσιμη οπτική, όχι για διάγνωση της δικής σου οικογένειας: μια σημαντική σχέση μπορεί να έχει περισσότερες από μία συναισθηματικές πλευρές.

Αν απαιτείς από τον εαυτό σου να νιώθει μόνο ευγνωμοσύνη, η κούραση δεν εξαφανίζεται. Συχνά απλώς μένει χωρίς λέξεις. Έπειτα μπορεί να βγαίνει ως απότομη απάντηση ή αποφυγή, με νέες ενοχές μετά. Η ειλικρινής αναγνώριση της δυσκολίας μπορεί να γίνει αφετηρία για πιο ήρεμη επικοινωνία.

Τι ρόλο αναλαμβάνω όταν απαντώ;

Παρατήρησε τι αισθάνεσαι ότι πρέπει να κάνεις. Να ακούσεις; Να βρεις λύση; Να συμφωνήσεις; Να την κάνεις να χαρεί πριν κλείσεις; Άλλο είναι να προσφέρεις συντροφιά και άλλο να θεωρείς ότι η διάθεσή της πρέπει οπωσδήποτε να έχει βελτιωθεί χάρη σε εσένα.

Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, ο Νίκος τηλεφωνεί για να πει τα νέα του. Όταν η μητέρα του αναφέρει μια διαφωνία με την αδελφή της, αρχίζει να αναζητά επιχειρήματα, να προτείνει λύσεις και να υπόσχεται ότι θα μεσολαβήσει. Μισή ώρα αργότερα, δεν έχει μιλήσει καθόλου για τη δική του ημέρα.

Η μητέρα του μπορεί να ήθελε απλώς να ακουστεί. Εκείνος μπορεί να ανέλαβε περισσότερα από όσα του ζητήθηκαν, επειδή δυσκολεύεται να αντέξει τη δυσαρέσκειά της. Σε άλλες περιπτώσεις υπάρχει πραγματική απαίτηση να είναι διαρκώς διαθέσιμος. Χρειάζεται να ξεχωρίσεις τι ζητά ο άλλος από όσα θεωρείς αυτονόητη δική σου υποχρέωση.

Όταν κάθε συζήτηση καταλήγει σε παράπονο

Το παράπονο μπορεί να κρύβει μοναξιά, άγχος ή μια επιθυμία για περισσότερη εγγύτητα. Μπορεί επίσης να έχει γίνει ο συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο ζητιέται προσοχή. Δεν χρειάζεται να μαντέψεις την αιτία για να περιγράψεις την επίδραση που έχει πάνω σου.

Αν η φράση «δεν έρχεσαι ποτέ» σε οδηγεί να απαριθμείς επισκέψεις, μπορεί να εγκλωβίζεστε σε έναν διαγωνισμό αποδείξεων. Δοκίμασε να αναγνωρίσεις το συναίσθημα χωρίς να αποδεχτείς έναν άδικο γενικό χαρακτηρισμό: «Καταλαβαίνω ότι σου λείπω. Δεν συμφωνώ ότι δεν έρχομαι ποτέ. Μπορώ να σε δω την Κυριακή».

Μια τέτοια απάντηση δεν εγγυάται ηρεμία. Η μητέρα σου μπορεί να συνεχίσει να παραπονιέται. Η χρησιμότητά της είναι ότι δεν χρειάζεται να διαπραγματεύεσαι ολόκληρη την αξία σου ως παιδί της κάθε φορά που οργανώνετε μια συνάντηση.

Πώς να αλλάξει το τηλεφώνημα στην πράξη

Ξεκίνα με μια μικρή, συγκεκριμένη αλλαγή. Αν συνήθως μιλάτε όταν επιστρέφεις εξαντλημένος από τη δουλειά, ίσως βοηθήσει διαφορετική ώρα. Αν η διάρκεια δεν έχει τέλος, μπορείς να τη δηλώσεις από την αρχή: «Έχω ένα τέταρτο τώρα και θέλω να ακούσω πώς είσαι».

Όταν εμφανίζεται ένα δύσκολο θέμα, μπορείς να ρωτήσεις: «Θέλεις να σε ακούσω ή να σκεφτούμε μαζί κάτι πρακτικό;». Έτσι δεν αναλαμβάνεις αυτόματα να λύσεις ένα πρόβλημα που ίσως δεν έχει λύση εκείνη τη στιγμή. Αν δεν έχεις διαθέσιμη ενέργεια, μπορείς να το πεις με σεβασμό.

Έχει σημασία και το κλείσιμο. Δεν χρειάζεται να περιμένεις να εξαντληθούν όλα τα θέματα: «Θα κλείσω τώρα, όπως είπαμε. Χάρηκα που μιλήσαμε». Μπορείς να είσαι ευγενικός χωρίς να προσθέτεις πέντε δικαιολογίες που ανοίγουν νέα διαπραγμάτευση.

Και αν νιώσω ενοχές όταν κλείσω;

Οι ενοχές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι έκανες κάτι άδικο. Μπορεί να συνδέονται με μια πραγματική υποχρέωση που παραμέλησες, αλλά μπορεί και να εμφανίζονται επειδή δοκιμάζεις έναν διαφορετικό τρόπο επαφής. Εξέτασε το περιστατικό συγκεκριμένα: υπήρχε ανάγκη που απαιτούσε άμεση βοήθεια ή μια συζήτηση που μπορούσε να συνεχιστεί άλλη ώρα;

Αν μίλησες απότομα, μπορείς να επανορθώσεις για τον τόνο: «Σου απάντησα άσχημα και λυπάμαι». Δεν χρειάζεται να ακυρώσεις μαζί και το δικαίωμά σου να ξεκουραστείς. Η συγγνώμη για μια συμπεριφορά και η διατήρηση ενός ορίου μπορούν να συνυπάρχουν.

Μετά το τηλεφώνημα, δώσε λίγα λεπτά στον εαυτό σου πριν στείλεις ένα νέο μήνυμα μόνο για να καθησυχάσεις τις ενοχές. Ρώτησε τι χρειάζεσαι τώρα: ησυχία, φαγητό, μια μικρή βόλτα, επιστροφή σε κάτι δικό σου. Δεν είναι υποχρεωτικό να διορθώνεις αμέσως κάθε δυσάρεστο συναίσθημα.

ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΣΕΝΑ

Μπορείς να είσαι κοντά χωρίς να είσαι διαρκώς διαθέσιμος.

Η φροντίδα δεν μετριέται μόνο σε λεπτά τηλεφώνου. Μετρά και το αν υπάρχει χώρος να ακούγεστε και οι δύο.

Αν η μητέρα μου είναι μόνη ή χρειάζεται βοήθεια;

Η μοναξιά και οι δυσκολίες υγείας χρειάζονται προσοχή. Δεν σημαίνουν όμως ότι ένα μόνο πρόσωπο μπορεί να καλύπτει κάθε συναισθηματική και πρακτική ανάγκη. Αν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη φροντίδας, βοηθά να συζητηθεί ένα πιο οργανωμένο δίκτυο υποστήριξης, με τη συμμετοχή της όσο είναι δυνατόν.

Ίσως χρειάζεται συνεννόηση με συγγενείς, βοήθεια για μια δραστηριότητα που την ενδιαφέρει ή επικοινωνία με κατάλληλο επαγγελματία όταν υπάρχουν επίμονες δυσκολίες. Οι προτάσεις αυτές δεν χρειάζεται να δοθούν ως «βρες κάτι να κάνεις για να μη με παίρνεις». Μπορούν να εκφράζουν ενδιαφέρον για μια ζωή που έχει περισσότερα στηρίγματα.

Εάν παρατηρείς απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά, σύγχυση ή νέα προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία, μην αποδώσεις τα πάντα στη μεταξύ σας σχέση. Μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό. Το να κατανοήσεις την κατάσταση βοηθά να ξεχωρίσεις τη συναισθηματική πίεση από μια πραγματική ανάγκη ασφάλειας ή φροντίδας.

Πώς να υπάρχει χώρος και για εμένα;

Η αμοιβαιότητα δεν σημαίνει ίσο αριθμό λεπτών σε κάθε τηλεφώνημα. Σε μια δύσκολη περίοδο ο ένας μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χώρο. Αξίζει όμως να παρατηρήσεις αν, σε βάθος χρόνου, υπάρχει ενδιαφέρον και για τη δική σου εμπειρία.

Μπορείς να ζητήσεις κάτι απλό: «Θέλω να σου πω για κάτι που με απασχολεί και να με ακούσεις λίγο πριν μου δώσεις συμβουλή». Αν η συζήτηση επιστρέφει αμέσως στα δικά της προβλήματα, επανάφερε ήρεμα το αίτημα. Το αν υπάρχει ανταπόκριση είναι χρήσιμη πληροφορία για το τι μπορείς να περιμένεις σήμερα.

Δεν είναι πάντα εφικτή η σχέση που επιθυμείς. Μπορεί να χρειαστεί να αναζητήσεις αλλού μέρος της κατανόησης που σου λείπει, διατηρώντας με τη μητέρα σου μια επαφή πιο περιορισμένη αλλά ανεκτή. Αυτό μπορεί να έχει λύπη μέσα του, χωρίς να αποτελεί εγκατάλειψη.

Πότε βοηθά να το συζητήσω στη θεραπεία;

Αν οργανώνεις ολόκληρη την ημέρα γύρω από τις κλήσεις, αν η επικοινωνία επηρεάζει επίμονα τον ύπνο ή τις άλλες σχέσεις σου, ή αν δυσκολεύεσαι να αναγνωρίσεις τι δικαιούσαι να χρειάζεσαι, η ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει χώρος διερεύνησης. Δεν χρειάζεται να έχεις αποφασίσει ότι θα μειώσεις ή θα διακόψεις την επαφή.

Μπορείτε να εξετάσετε συγκεκριμένα περιστατικά, τις προσδοκίες που κουβαλάς και τρόπους επικοινωνίας που ταιριάζουν στη ζωή σου. Οι οδηγίες του NHS για τις σχέσεις και την ψυχική ευεξία δίνουν έμφαση στην ανοιχτή επικοινωνία και στα όρια. Η εφαρμογή τους χρειάζεται προσαρμογή στη δική σου πραγματικότητα.

Δεν χρειάζεται να αγαπάς λιγότερο για να εξαντλείσαι λιγότερο. Ίσως χρειάζεται να βρείτε έναν διαφορετικό τρόπο να συναντιέστε: με ενδιαφέρον, με σαφέστερες δυνατότητες και με χώρο να υπάρχεις και εσύ μέσα στη συζήτηση.