Η αυτοφροντίδα δεν χρειάζεται να είναι ένα ακόμη απαιτητικό πρόγραμμα. Μπορεί να ξεκινά από κάτι απλό: να παρατηρήσουμε ότι πεινάμε, ότι έχουμε κουραστεί ή ότι χρειαζόμαστε να μιλήσουμε με κάποιον.
Ένα μπάνιο, μια βόλτα ή μια ταινία μπορεί να προσφέρει πραγματική ανακούφιση. Το ζητούμενο είναι αν αυτό που επιλέγουμε ανταποκρίνεται στην ανάγκη μας και αν υπάρχει χώρος για τη φροντίδα μας στην καθημερινότητα.
Τι σημαίνει να φροντίζω τον εαυτό μου;
Η αυτοφροντίδα περιλαμβάνει πράξεις που στηρίζουν τη σωματική και ψυχική υγεία. Μπορεί να αφορά τον ύπνο, τα τακτικά γεύματα, την κίνηση που μας ταιριάζει, τις ευχάριστες δραστηριότητες και την επαφή με ανθρώπους που μας υποστηρίζουν.[1]
Δεν υπάρχει μια σωστή εκδοχή για όλους. Κάποιος χρειάζεται περισσότερη ησυχία, κάποιος παρέα και κάποιος πρακτική βοήθεια για να μπορέσει να ξεκουραστεί.
Δεν χρειάζεται να «αξίζω» την ξεκούραση
Αν η παύση έρχεται μόνο όταν τελειώσουν όλες οι υποχρεώσεις, μπορεί να μην έρχεται ποτέ. Η σκέψη «θα ξεκουραστώ όταν τα κάνω όλα» συχνά αφήνει τις ανάγκες μας τελευταίες.
Ένα υποθετικό παράδειγμα: η Κατερίνα φροντίζει την οικογένεια και κάθε βράδυ συνεχίζει τις δουλειές, παρότι είναι εξαντλημένη. Η αλλαγή δεν χρειάζεται να είναι ένα πολύωρο τελετουργικό χαλάρωσης. Μπορεί να είναι να αφήσει μια μη επείγουσα δουλειά για αύριο και να ζητήσει να μοιραστεί μια σταθερή ευθύνη.
Όρια στις σχέσεις: Γιατί δυσκολευόμαστε και πώς ξεκινάμε
Η φροντίδα μπορεί να είναι και ένα όριο
Το «δεν μπορώ να αναλάβω άλλο σήμερα» δίνει πληροφορία για τις δυνατότητές μας. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να καταρρεύσουμε για να μιλήσουμε για τον φόρτο που έχουμε.
Μερικές φορές το όριο είναι εφικτό άμεσα. Άλλες φορές, η εργασία, η οικονομική πίεση ή οι ανάγκες φροντίδας περιορίζουν τις επιλογές. Τότε η συζήτηση χρειάζεται να αφορά και τις συνθήκες, όχι μόνο τη δική μας προσπάθεια.
Να ακούω το συναίσθημα χωρίς να πιέζομαι να το λύσω αμέσως
Μια δύσκολη μέρα δεν απαιτεί υποχρεωτικά θετική σκέψη. Μπορείτε να ονομάσετε αυτό που υπάρχει: «είμαι απογοητευμένος», «νιώθω μόνος», «αυτό με πλήγωσε». Μερικές φορές η πρώτη ανάγκη είναι να ακουστείτε.
Δεν χρειάζεται επίσης να επιμείνετε σε μια άσκηση ή σε βαθιά ενδοσκόπηση που σας κατακλύζει. Μπορεί να είναι πιο βοηθητικό να κάνετε κάτι απλό και σταθερό ή να ζητήσετε παρουσία και υποστήριξη.
Όταν η φροντίδα γίνεται άλλη μια υποχρέωση
Μπορεί να βλέπετε προγράμματα που περιλαμβάνουν πρωινή άσκηση, ημερολόγιο, διαλογισμό και πολλές άλλες συνήθειες, και να αισθάνεστε ότι ήδη υστερείτε. Αν η προσπάθεια να τα κάνετε όλα αυξάνει την πίεση, αξίζει να απλοποιήσετε το πλάνο. Δεν χρειάζεται κάθε ημέρα να αποδεικνύει πόσο σωστά φροντίζετε τον εαυτό σας. Η επιλογή μπορεί να είναι μικρότερη και προσαρμοσμένη στη ζωή σας.
Ένα υποθετικό παράδειγμα: ο Νίκος έχει βάρδιες και δεν μπορεί να ακολουθήσει το καθημερινό πρόγραμμα που σχεδίασε. Αντί να το εγκαταλείψει ως αποτυχία, μπορεί να επιλέξει ένα σταθερό σημείο, όπως να έχει διαθέσιμο ένα γεύμα για τη βάρδιά του. Το μικρότερο βήμα δεν είναι κατώτερο. Είναι κάτι που ανταποκρίνεται σε μια πραγματική ανάγκη και μπορεί να εφαρμοστεί.
Τι μου προσφέρει πραγματική ανακούφιση;
Μια δραστηριότητα δεν είναι επιφανειακή απλώς επειδή είναι ευχάριστη. Μπορεί να ξεκουραστείτε βλέποντας μια ταινία και την επόμενη ημέρα να έχετε περισσότερο χώρο να σκεφτείτε μια δυσκολία. Άλλοτε ίσως παρατηρήσετε ότι συνεχίζετε να χαζεύετε στην οθόνη, ενώ εκείνο που χρειάζεστε είναι ύπνος ή ανθρώπινη επαφή. Χρήσιμη είναι η παρατήρηση του αποτελέσματος, όχι η ηθική αξιολόγηση της επιλογής.
Μπορείτε να ρωτήσετε: «Πώς νιώθω μετά; Μου έδωσε κάτι από αυτό που χρειαζόμουν; Χρειάζεται και ένα διαφορετικό βήμα;». Οι απαντήσεις δεν θα είναι ίδιες πάντα. Το να σας βοηθά σήμερα η ησυχία δεν σημαίνει ότι αύριο δεν θα χρειάζεστε παρέα. Η φροντίδα περιλαμβάνει αυτή τη δυνατότητα προσαρμογής.
Να ζητάω βοήθεια με συγκεκριμένο τρόπο
Το «χρειάζομαι στήριξη» είναι σημαντικό, αλλά μερικές φορές ο άλλος δεν ξέρει τι μπορεί να προσφέρει. Αν γνωρίζετε τι θα σας βοηθούσε, δοκιμάστε να το ονομάσετε: «Μπορείς να αναλάβεις το φαγητό απόψε;», «Θέλω να με ακούσεις χωρίς να βρούμε αμέσως λύση» ή «Χρειάζομαι να ξαναμοιράσουμε αυτή την υποχρέωση». Η σαφήνεια δεν εγγυάται ανταπόκριση, αλλά κάνει την ανάγκη σας πιο ορατή.
Αν ο άνθρωπος στον οποίο απευθύνεστε δεν μπορεί να βοηθήσει, αυτό δεν ακυρώνει την ανάγκη. Ίσως χρειάζεται να αναζητήσετε διαφορετική πηγή στήριξης ή να αλλάξετε κάτι στον προγραμματισμό. Το να παραδεχτείτε ότι δεν μπορείτε να τα σηκώνετε όλα μόνοι σας δεν αναιρεί τις ικανότητές σας. Αναγνωρίζει τις πραγματικές σας δυνατότητες.
Τρεις ερωτήσεις για μια εφικτή αρχή
- Τι χρειάζομαι σήμερα; Ξεκούραση, φαγητό, συντροφιά, βοήθεια ή μια εκκρεμότητα λιγότερη;
- Ποιο μικρό βήμα είναι πραγματικά εφικτό; Για παράδειγμα, να φάω πριν συνεχίσω τη δουλειά ή να τηλεφωνήσω σε έναν φίλο.
- Τι χρειάζεται να μοιραστώ; Υπάρχει ευθύνη ή δυσκολία που δεν μπορώ να σηκώνω μόνος μου;
Μπορείτε να διαλέξετε μία ερώτηση, χωρίς να μετατρέψετε τη φροντίδα σε ακόμη μία λίστα επιδόσεων.
Αναβλητικότητα: Κατανόηση και αντιμετώπιση
Η αυτοφροντίδα δεν αντικαθιστά την κατάλληλη βοήθεια
Αν η θλίψη, το άγχος, οι διαταραχές ύπνου ή η δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες επιμένουν, αξίζει να μιλήσετε με επαγγελματία υγείας. Οι συνήθειες φροντίδας μπορούν να υποστηρίζουν τη θεραπεία, δεν την αντικαθιστούν όταν χρειάζεται.[1]
Αντίστοιχα, επίμονος πόνος ή έντονη κόπωση χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στο στρες.
Μια σχέση με τον εαυτό μας που χωρά και τις δύσκολες ημέρες
Δεν θα μπορείτε κάθε μέρα να κάνετε όσα θα θέλατε. Η αυτοφροντίδα μπορεί να σημαίνει να προσαρμόζετε τις προσδοκίες σας στην πραγματικότητα, χωρίς να εγκαταλείπετε τις ανάγκες σας. Μια μικρή πράξη υποστήριξης έχει αξία, ακόμη κι όταν δεν λύνει όλο το πρόβλημα.
