«Δεν είναι απλώς ένα αντικείμενο — νιώθω δεμένος μαζί του»

Για τους άλλους μπορεί να είναι ένα συνηθισμένο αντικείμενο. Για εσένα η παρουσία του έχει ιδιαίτερη σημασία: το αναζητάς, νιώθεις οικειότητα μαζί του ή περιγράφεις μια έλξη που δεν είναι μόνο αισθητική. Ίσως διστάζεις να το πεις, επειδή φοβάσαι ότι η πρώτη αντίδραση θα είναι γέλιο.

Το να αισθάνεσαι δεμένος με ένα αντικείμενο μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα. Μια ανάμνηση, μια συλλεκτική αγάπη, μια αισθητηριακή προτίμηση και μια ρομαντική ή ερωτική εμπειρία δεν είναι το ίδιο. Η διάκριση χρειάζεται να ξεκινήσει από το πώς το βιώνεις εσύ.

Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αμέσως αν σου ταιριάζει κάποιος όρος. Μπορείς πρώτα να βρεις λέξεις για την εμπειρία, χωρίς να μετατρέψεις την περιέργεια για τον εαυτό σου σε ανάκριση.

Τι εννοούμε όταν μιλάμε για έλξη προς αντικείμενα;

Οι όροι objectophilia και objectum sexuality χρησιμοποιούνται στη βιβλιογραφία και από ορισμένους ανθρώπους για συναισθηματική, ρομαντική ή σεξουαλική έλξη προς συγκεκριμένα άψυχα αντικείμενα. Δεν σημαίνουν απλώς ότι κάποιος προτιμά ένα υλικό ή ότι κρατά ένα αναμνηστικό που αγαπά.

Μερικοί περιγράφουν ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ως μοναδικό, με ιδιαίτερη θέση στη ζωή τους. Άλλοι ενδιαφέρονται για την υφή, το σχήμα ή τη συμβολική του σημασία. Οι εμπειρίες αυτές δεν χρειάζεται να συγκεντρωθούν βιαστικά κάτω από μία εξήγηση.

Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, ο Άρης κρατά το ρολόι του παππού του επειδή συνδέεται με οικογενειακές αναμνήσεις. Η Δανάη περιγράφει έλξη προς ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, ανεξάρτητα από προηγούμενο ιδιοκτήτη. Η ίδια λέξη «δέσιμο» μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στις δύο περιπτώσεις, αλλά δεν περιγράφει κατ’ ανάγκην το ίδιο βίωμα.

Πώς διαφέρει από ένα φετίχ ή μια συλλογή;

Σε μια φετιχιστική προτίμηση μπορεί να έχει σημασία μια κατηγορία αντικειμένων ή ένα υλικό ως ερωτικό ερέθισμα. Σε περιγραφές έλξης προς αντικείμενα, το ενδιαφέρον μπορεί να αφορά το ίδιο το συγκεκριμένο αντικείμενο ως επίκεντρο συναισθηματικού δεσμού. Αυτή είναι χρήσιμη εννοιολογική διάκριση, όχι εξέταση με μία σωστή απάντηση.

Η συλλογή, από την άλλη, μπορεί να συνδέεται με γνώση, αισθητική, αναμνήσεις ή χαρά απόκτησης χωρίς ερωτική διάσταση. Η ένταση του ενδιαφέροντος δεν αρκεί για να αποφασίσουμε ότι υπάρχει σεξουαλική έλξη. Χρειάζεται να ακούσουμε τι ακριβώς εννοεί ο άνθρωπος.

Μπορεί επίσης να υπάρχουν επικαλύψεις. Δεν χρειάζεται να βρεις απόλυτα καθαρά όρια ανάμεσα στις λέξεις για να μιλήσεις για κάτι σημαντικό. Το ερώτημα είναι αν οι όροι σε βοηθούν να γίνεις κατανοητός, όχι αν μπορείς να χωρέσεις ολόκληρη την εμπειρία σε έναν ορισμό.

Τι λένε οι λίγες διαθέσιμες μελέτες;

Σε μελέτη με 34 ανθρώπους που αυτοπροσδιορίζονταν ως objectum sexual και 88 άτομα σύγκρισης, οι ερευνητές εξέτασαν συσχετίσεις με τον αυτισμό και τη συναισθησία. Βρήκαν διαφορές μεταξύ των ομάδων, αλλά το μικρό και επιλεγμένο δείγμα απαιτεί προσοχή στις γενικεύσεις.

Η εργασία «Loving Objects: Can Autism Explain Objectophilia?» εξετάζει θεωρητικές υποθέσεις για το φαινόμενο. Δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο ούτε αποδεικνύει μια μοναδική αιτία για κάθε άνθρωπο που περιγράφει έλξη προς αντικείμενα.

Μια συσχέτιση σε ερευνητικό δείγμα δεν επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι εσύ είσαι αυτιστικός επειδή βιώνεις τέτοια έλξη. Ούτε επιτρέπει να αποδώσουμε αυτή την εμπειρία γενικά στους αυτιστικούς ανθρώπους. Η διάγνωση και η προσωπική κατανόηση απαιτούν πολύ περισσότερα στοιχεία.

Ποιες ερωτήσεις βοηθούν να περιγράψω την εμπειρία;

Μπορείς να ξεκινήσεις από το συναίσθημα: τι αισθάνεσαι όταν βρίσκεσαι κοντά στο αντικείμενο και τι όταν απομακρύνεσαι; Πρόκειται κυρίως για ηρεμία, επιθυμία, τρυφερότητα, αίσθηση συνέχειας ή κάτι που δεν έχει ακόμη σαφή λέξη;

Έπειτα σκέψου τι έχει σημασία: η μοναδικότητά του, η ιστορία του, η μορφή του ή οι συνθήκες μέσα στις οποίες το γνώρισες. Αν αντικαθίστατο από ένα παρόμοιο, θα ήταν το ίδιο για εσένα; Η απάντηση μπορεί να δώσει προσωπική πληροφορία χωρίς να καταλήγει σε διάγνωση.

Μπορείς επίσης να παρατηρήσεις αν αυτός ο δεσμός συνυπάρχει με σχέσεις με ανθρώπους, αν σε βοηθά ή σε περιορίζει και αν η δυσφορία προέρχεται από το ίδιο το βίωμα ή κυρίως από τον φόβο της αντίδρασης των άλλων.

ΠΡΩΤΑ ΑΚΡΟΑΣΗ

Δεν χρειάζεται να σε καταλάβουν αμέσως για να δικαιούσαι σεβασμό.

Μπορείς να περιγράψεις την εμπειρία σου με ακρίβεια, χωρίς βιαστικές ετικέτες και χωρίς να χάνονται τα πραγματικά όρια.

Το συναίσθημα είναι πραγματικό, αλλά το αντικείμενο παραμένει αντικείμενο

Μπορείς να αναγνωρίσεις την ένταση μιας προσωπικής εμπειρίας χωρίς να αποδίδεις σε ένα άψυχο αντικείμενο ανθρώπινη δυνατότητα επιλογής ή συναίνεσης. Η χρήση προσωπικών λέξεων ή μεταφορών δεν σημαίνει από μόνη της απώλεια επαφής με την πραγματικότητα.

Χρειάζεται όμως να διευκρινίζεται τι εννοείς όταν λες ότι κάτι «σου απαντά» ή «σε θέλει». Μιλάς μεταφορικά για αυτό που νιώθεις, για φαντασία ή για μια πεποίθηση που σε φοβίζει και επηρεάζει την καθημερινότητά σου; Αν υπάρχει σύγχυση ή έντονη δυσφορία, αξίζει επαγγελματική αξιολόγηση χωρίς αυτόματες υποθέσεις.

Παραμένουν επίσης τα όρια πρόσβασης, ιδιοκτησίας και ασφάλειας. Ένας προσωπικός δεσμός δεν επιτρέπει φθορά, είσοδο σε απαγορευμένο χώρο ή έκθεση άλλων σε ανεπιθύμητες πράξεις. Η αναγνώριση του συναισθήματος και η ευθύνη της συμπεριφοράς μπορούν να συνυπάρχουν.

Πρέπει να το πω σε κάποιον;

Δεν οφείλεις δημόσια εξήγηση για την ιδιωτική σου ζωή. Μπορείς να επιλέξεις ποιον εμπιστεύεσαι, πόσες λεπτομέρειες θέλεις να μοιραστείς και τι ζητάς από τη συζήτηση. Η ανάγκη να ακουστείς δεν απαιτεί να εκτεθείς σε ανθρώπους που δεν σέβονται τα όριά σου.

Μπορεί να βοηθήσει να ξεκινήσεις με τη σημασία που έχει για εσένα αντί με μια λέξη που ο άλλος δεν γνωρίζει. Αν η αντίδραση είναι ειρωνική, έχεις δικαίωμα να σταματήσεις. Η δυσκολία του άλλου να καταλάβει δεν αποτελεί απόδειξη ότι πρέπει να ντρέπεσαι.

Αν υπάρχει και ανθρώπινη ερωτική σχέση;

Ένας σύντροφος μπορεί να έχει απορίες για τη θέση του, την αποκλειστικότητα ή το πώς επηρεάζεται η μεταξύ σας επαφή. Χρειάζεται χώρος για αυτές τις απορίες, χωρίς να θεωρηθεί ότι πρέπει να αποδεχτεί κάθε πρακτική για να αποδείξει αγάπη.

Μιλήστε συγκεκριμένα για όσα αφορούν τη σχέση σας. Χρόνος, ιδιωτικότητα, κοινός χώρος και συμμετοχή είναι διαφορετικά ζητήματα. Η αποδοχή ότι υπάρχει ένα συναίσθημα δεν είναι αυτόματα συμφωνία να ενταχθεί κάθε πλευρά του στην κοινή σας ζωή.

Μπορείς να πεις «αυτό είναι σημαντικό για εμένα» και να ακούσεις «δεν θέλω να συμμετέχω». Αν οι ανάγκες σας διαφέρουν ουσιαστικά, η συζήτηση χρειάζεται ειλικρίνεια και χρόνο. Δεν βοηθά να μετατραπεί σε διαγωνισμό για το ποιος είναι πιο ανοιχτόμυαλος.

Αν χαθεί ή καταστραφεί το αντικείμενο;

Η απώλεια μπορεί να έχει για εσένα μεγαλύτερη συναισθηματική σημασία από όση καταλαβαίνουν οι γύρω σου. Δεν χρειάζεται να συμφωνούν με τον τρόπο που περιγράφεις τον δεσμό για να σεβαστούν ότι πονάς. Μπορείς να μιλήσεις για την απώλεια χωρίς να απολογείσαι για κάθε λεπτομέρεια.

Παράλληλα, έχει αξία να διατηρείς επαφή με ανθρώπους και καθημερινές ανάγκες που σε στηρίζουν. Αν ο πόνος σε απομονώνει ή δυσκολεύει έντονα τη λειτουργικότητά σου, μπορείς να ζητήσεις βοήθεια. Το αίτημα μπορεί να αφορά ακριβώς αυτή τη δυσκολία, χωρίς να χρειάζεται πρώτα να συμφωνήσετε σε μια οριστική θεωρία για την προέλευση του δεσμού.

Τι θα είχε νόημα να δουλέψουμε στη θεραπεία;

Η αρχή μπορεί να είναι η δυσκολία που εσύ αναγνωρίζεις: ντροπή, μοναξιά, σύγκρουση στη σχέση, δυσκολία να περιγράψεις το βίωμα ή περιορισμός της καθημερινότητας. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσεις ότι ο δεσμός πρέπει να εξαφανιστεί για να δικαιούσαι υποστήριξη.

Θα εξετάζαμε τη διάρκεια και τη σημασία του, τον τρόπο που σχετίζεσαι με ανθρώπους και τις πραγματικές επιπτώσεις. Αν υπάρχουν άλλα συμπτώματα, αυτά αξιολογούνται ξεχωριστά. Δεν αποδίδουμε κάθε δυσκολία σε μία ιδιαίτερη προτίμηση, ούτε αγνοούμε μια δυσκολία επειδή θέλουμε να αποφύγουμε το στίγμα.

Ένας χρήσιμος στόχος μπορεί να είναι να μιλάς με λιγότερο φόβο, να παίρνεις αποφάσεις που σέβονται εσένα και τους άλλους και να διατηρείς πρόσβαση σε μια καθημερινότητα που σε στηρίζει. Η κατανόηση αρχίζει με ακρόαση, όχι με έκπληξη για το πόσο ασυνήθιστη φαίνεται η ιστορία σου.