Η αμφιβολία στη σχέση μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν υπάρχει τρυφερότητα. Ίσως όμως για εσένα να μην είναι μια σκέψη που έρχεται και φεύγει. Μπορεί να γίνεται ένα ατελείωτο εσωτερικό τεστ: «Ένιωσα αρκετά όταν τον είδα; Γιατί δεν μου έλειψε σήμερα; Αν ήταν ο σωστός άνθρωπος, θα αναρωτιόμουν;».
Όσο προσπαθείς να βρεις την οριστική απάντηση, τόσο απομακρύνεσαι από τη στιγμή που ζεις. Μπορεί να κάθεσαι δίπλα στον σύντροφό σου και να ελέγχεις τα συναισθήματά σου αντί να συμμετέχεις στη συζήτηση. Αυτό είναι κουραστικό. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάρεις αμέσως μια απόφαση για τη σχέση σου.
Η αμφιβολία στη σχέση δεν είναι πάντα OCD
Οι σχέσεις περιλαμβάνουν διαφορές, μεταβολές στην επιθυμία, περιόδους εγγύτητας και απομάκρυνσης. Υπάρχουν επίσης ουσιαστικοί λόγοι να προβληματίζεται κάποιος: διαφορετικές επιθυμίες για το μέλλον, έλλειψη σεβασμού, επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις ή ανάγκες που μένουν χωρίς ανταπόκριση. Κανένα άρθρο δεν μπορεί να αποφασίσει αν η δική σου σχέση σε καλύπτει.
Ο όρος relationship OCD ή ROCD περιγράφει ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα που επικεντρώνονται στη σχέση ή στον σύντροφο. Δεν αποτελεί μια ετικέτα που βάζουμε σε κάθε άνθρωπο που αμφιβάλλει. Η κλινική αξιολόγηση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αμφιβολίες, τους καταναγκασμούς, τον χρόνο που καταλαμβάνουν και την επίδρασή τους στην καθημερινότητα.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο «τι σκέφτομαι;». Είναι και «τι κάνω ξανά και ξανά για να πάψω να αμφιβάλλω;». Η ίδια φράση μπορεί σε έναν άνθρωπο να οδηγεί σε μια χρήσιμη συζήτηση και σε έναν άλλον να ανοίγει ώρες εσωτερικής ανάκρισης, χωρίς σταθερή ανακούφιση.
Όταν η αγάπη μετατρέπεται σε εξέταση
Μπορεί να παρακολουθείς το σώμα σου κάθε φορά που αγκαλιάζεστε. Να συγκρίνεις τον ενθουσιασμό σου με αυτόν των πρώτων μηνών. Να θυμάσαι λεπτομερώς προηγούμενες σχέσεις και να προσπαθείς να υπολογίσεις σε ποια ένιωθες περισσότερο. Ή να αναζητάς στο διαδίκτυο σημάδια ότι βρίσκεσαι στη «σωστή» σχέση.
Η αναζήτηση μπορεί προσωρινά να σε καθησυχάζει. Αργότερα όμως εμφανίζεται μια εξαίρεση: «Ναι, αλλά χθες βαρέθηκα στο δείπνο». Τότε χρειάζεται νέο τεστ. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ενδιαφέρεσαι για τη σχέση σου. Είναι ότι η αξιολόγηση δεν ολοκληρώνεται ποτέ και καταλαμβάνει τον χώρο της ίδιας της σχέσης.
Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, κάποιος περνά ένα ευχάριστο απόγευμα με τη σύντροφό του. Αντί να κρατήσει την εμπειρία, εξετάζει αν χάρηκε «αρκετά». Ρωτά φίλους, ξαναδιαβάζει μηνύματα και συγκρίνει φωτογραφίες. Στο τέλος θυμάται κυρίως την εξάντληση της εξέτασης, όχι το απόγευμα.
Δεν χρειάζεται να μετατρέπεις κάθε στιγμή κοντά σε έναν άνθρωπο σε απόδειξη υπέρ ή κατά ολόκληρης της σχέσης.
Η διαβεβαίωση από τον σύντροφο έχει όρια
Το να ζητήσεις τρυφερότητα, σαφήνεια ή μια συζήτηση για κάτι που σε πλήγωσε είναι μέρος της επικοινωνίας. Διαφορετική λειτουργία μπορεί να έχει η ίδια ερώτηση όταν επαναλαμβάνεται μέχρι να νιώσεις απόλυτη βεβαιότητα: «Με αγαπάς πραγματικά; Είσαι σίγουρος; Πώς το ξέρεις;».
Ο σύντροφος μπορεί να απαντά με φροντίδα και παρ’ όλα αυτά η ανακούφιση να κρατά ελάχιστα. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι απέτυχε να σε αγαπήσει σωστά. Μπορεί να δείχνει ότι η επαναλαμβανόμενη απάντηση έχει μπει σε έναν κύκλο που χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Η αλλαγή αυτού του κύκλου συμφωνείται με σεβασμό, όχι με απότομη απόσυρση ή τιμωρητική σιωπή.
Η θεραπεία δεν αποφασίζει ποιον θα αγαπήσεις
Ένας θεραπευτής δεν χρειάζεται να σου αποδείξει ότι ο σύντροφός σου είναι ο κατάλληλος. Ούτε να σε πείσει να μείνεις ή να φύγεις. Η δουλειά είναι να κατανοηθεί τι συμβαίνει, να αξιολογηθούν τα συμπτώματα και να αποκτήσεις μεγαλύτερη ελευθερία απέναντι στις καταναγκαστικές διαδικασίες.
Όταν υπάρχει OCD, μια τεκμηριωμένη θεραπευτική επιλογή είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης, γνωστή ως ERP. Με κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, το πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει σταδιακή μείωση του ελέγχου συναισθημάτων, των συγκρίσεων και της αναζήτησης διαβεβαίωσης. Δεν είναι εντολή να αγνοήσεις τις ανάγκες σου ή να αποδεχθείς οτιδήποτε συμβαίνει στη σχέση.
Παράλληλα, μπορεί να χρειάζεται χώρος για πραγματικά ζητήματα επικοινωνίας, σεξουαλικότητας ή κοινών αποφάσεων. Αυτά δεν εξαφανίζονται επειδή κάποιος έχει OCD. Η διάκριση ανάμεσα σε μια ουσιαστική συζήτηση και μια καταναγκαστική εξέταση γίνεται συγκεκριμένα, με παραδείγματα από τη δική σου καθημερινότητα.
Όταν υπάρχει φόβος, έλεγχος ή κακοποίηση
Η διάγνωση OCD δεν ακυρώνει την πραγματικότητα μιας βλαπτικής σχέσης. Αν υπάρχουν απειλές, εξαναγκασμός, παραβίαση συναίνεσης ή φόβος για την ασφάλειά σου, αυτά χρειάζονται προσοχή από μόνα τους. Δεν είναι κατάλληλο να ονομάζεται «έκθεση στην αβεβαιότητα» η παραμονή σε μια επικίνδυνη κατάσταση.
Μπορείς να μιλήσεις ατομικά σε επαγγελματία και να συζητήσεις ασφαλείς επιλογές υποστήριξης. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις πρώτα ότι οι ανησυχίες σου είναι απολύτως απαλλαγμένες από αμφιβολία. Η αξιολόγηση οφείλει να χωρά τόσο τα συμπτώματα όσο και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζεις.
Τι μπορείς να φέρεις στην πρώτη συνεδρία
Αντί να ετοιμάσεις μια πλήρη απολογία για τη σχέση, μπορείς να περιγράψεις μία πρόσφατη στιγμή. Ποια αμφιβολία εμφανίστηκε; Τι έκανες για να βρεις απάντηση; Πόσο κράτησε η ανακούφιση; Τι έχασες από τη μέρα σου όσο προσπαθούσες να βεβαιωθείς; Δεν χρειάζεται να καταγράψεις κάθε περιστατικό ή να ελέγχεις αν η καταγραφή σου είναι τέλεια.
Μπορείς επίσης να πεις τι φοβάσαι από τη θεραπεία: ότι θα σε πιέσουν να χωρίσεις, ότι θα υποτιμήσουν τη σχέση σου ή ότι θα πάρουν κάθε αμφιβολία ως απόδειξη πως δεν αγαπάς. Αυτοί οι φόβοι αξίζουν να συζητηθούν. Η συνεργασία χρειάζεται σαφή όρια και χώρο για ερωτήσεις.
Η επιδίωξη δεν είναι να αισθάνεσαι συνεχώς το ίδιο. Είναι να μπορείς να συμμετέχεις στη ζωή σου και να παίρνεις αποφάσεις με βάση όσα έχουν σημασία για εσένα, με λιγότερο καταναγκαστικό έλεγχο. Η αγάπη, η επιθυμία και η δέσμευση δεν χρειάζεται να δίνουν καθημερινά εξετάσεις τελειότητας.
Η σχέση σου δεν χρειάζεται μια βιαστική ετυμηγορία
Μπορούμε να ξεκινήσουμε από τον τρόπο που βιώνεις την αμφιβολία και από όσα συμβαίνουν πραγματικά στη σχέση σου, χωρίς να προδικάσουμε τις αποφάσεις σου.
