«Με ερεθίζει, αλλά δεν θέλω να συμβεί»: Πρέπει να πραγματοποιούμε τις φαντασιώσεις μας;

Φαντασίωση και πραγματικότητα δεν συμπίπτουν πάντα. Υπάρχει μια σκηνή που σε ερεθίζει όταν τη σκέφτεσαι. Αν όμως ο σύντροφός σου πρότεινε να την πραγματοποιήσετε, ίσως απαντούσες αμέσως «όχι». Μπορεί ακόμη και να ένιωθες φόβο ή δυσφορία. Τότε αρχίζει η αμφιβολία: «Αφού μου αρέσει στη φαντασία, γιατί δεν το θέλω στην πραγματικότητα; Μήπως κοροϊδεύω τον εαυτό μου;».

Δεν χρειάζεται να θεωρήσεις αυτή τη διαφορά αντίφαση που πρέπει οπωσδήποτε να λυθεί. Η ερωτική φαντασία, η επιθυμία για μια πραγματική εμπειρία και η απόφαση να συμμετάσχεις είναι διαφορετικά πράγματα. Μπορεί να συναντιούνται, αλλά δεν συμπίπτουν υποχρεωτικά. Η ανασκόπηση των Lehmiller και Gormezano επισημαίνει ακριβώς ότι το περιεχόμενο των φαντασιώσεων δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με όσα οι άνθρωποι θέλουν ή κάνουν στην πράξη.

Στη φαντασία δεν υπάρχουν όλες οι συνθήκες της πραγματικότητας

Σε μια νοητική σκηνή μπορείς να αλλάξεις τη διάρκεια, να παραλείψεις μια άβολη στιγμή ή να σταματήσεις χωρίς εξηγήσεις. Επιπλέον, δεν χρειάζεται να οργανώσεις μια πραγματική συνάντηση ή να προβλέψεις την αντίδραση του άλλου και όσα θα ακολουθήσουν. Η πραγματική εμπειρία περιλαμβάνει σώματα, όρια, συναισθήματα και αβεβαιότητα που δεν βρίσκονται απαραίτητα μέσα στο φανταστικό σενάριο.

Ας πάρουμε ένα υποθετικό παράδειγμα. Κάποιος φαντάζεται ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής περισσότερων ανθρώπων. Αυτό που τον ελκύει ίσως είναι η αίσθηση ότι είναι ιδιαίτερα επιθυμητός. Στην πραγματική ζωή, όμως, θέλει αποκλειστικότητα και ιδιωτικότητα. Δεν είναι υποχρεωμένος να συμμετάσχει σε μια εμπειρία με περισσότερα πρόσωπα για να αποδείξει ότι καταλαβαίνει ή αποδέχεται τη φαντασίωσή του.

Τι ακριβώς σε ελκύει μέσα στη σκηνή;

Μερικές φορές είναι πιο χρήσιμο να αφήσεις προσωρινά στην άκρη την ταμπέλα της φαντασίωσης και να προσέξεις ποιο στοιχείο της σε ενδιαφέρει. Είναι η πρωτοβουλία του άλλου; Η αίσθηση ότι δεν χρειάζεται να οργανώσεις τα πάντα; Η περιέργεια για κάτι καινούργιο; Το ότι νιώθεις επιθυμητός ή επιθυμητή χωρίς να προσπαθείς; Αυτές είναι ανοιχτές ερωτήσεις, όχι έτοιμες ερμηνείες.

Δεν μπορούμε να αποφασίσουμε από μία φαντασίωση ότι «κατά βάθος θέλεις» κάτι συγκεκριμένο. Ούτε κάθε ερωτικό σενάριο κρύβει ένα τραύμα ή μια ανικανοποίητη ανάγκη. Η σημασία του μπορεί να αλλάζει με τον χρόνο ή να μη σου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δεν χρειάζεται να βρεις μια εντυπωσιακή ψυχολογική εξήγηση για να επιτρέψεις στον εαυτό σου να έχει προσωπικό εσωτερικό χώρο.

Αν θέλεις να το εξερευνήσεις, μπορείς να σκεφτείς τι θα κρατούσες και τι θα αφαιρούσες από τη σκηνή. Ίσως θέλεις περισσότερη αυθόρμητη πρωτοβουλία στη σχέση, αλλά καθόλου το συγκεκριμένο σενάριο. Ίσως πάλι δεν θέλεις να μεταφέρεις τίποτα στην καθημερινότητά σου. Και οι δύο απαντήσεις μπορούν να γίνουν σεβαστές χωρίς να αντιμετωπίζονται ως έλλειψη τόλμης.

Δεν υπάρχει υποχρέωση να «ξεπεράσεις» ένα όχι

Η ιδέα ότι κάθε φαντασίωση πρέπει κάποτε να πραγματοποιηθεί μπορεί να δημιουργήσει περιττή πίεση. Το «θέλω να το φαντάζομαι» είναι ήδη μια πλήρης επιλογή. Δεν αποτελεί ενδιάμεσο στάδιο μέχρι να γίνεις πιο απελευθερωμένος ή πιο ώριμος. Η σεξουαλική ελευθερία περιλαμβάνει και την απόφαση να μη δοκιμάσεις κάτι, ακόμη κι αν οι άλλοι το περιγράφουν ως συνηθισμένο.

Ένας σύντροφος μπορεί να ρωτήσει αν θα ήθελες να συζητήσετε μια πιθανή εμπειρία. Δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιήσει την αποκάλυψη της φαντασίωσης ως απόδειξη ότι έχεις ήδη συναινέσει. Το «μου το είπες, άρα το θέλεις» παρακάμπτει τη σημερινή σου επιλογή. Το ίδιο ισχύει αν παλιότερα έδειξες περιέργεια, αν το έχεις δοκιμάσει στο παρελθόν ή αν το σώμα σου ανταποκρίνεται σε μια σκέψη.

Πώς το εξηγώ χωρίς να μοιάζει με πρόσκληση;

Η συζήτηση γίνεται πιο σαφής όταν εξηγείς από την αρχή τι ζητάς. Μπορείς να πεις: «Θέλω να σου μοιραστώ κάτι που υπάρχει στη φαντασία μου. Δεν σου προτείνω να το κάνουμε. Θα ήθελα απλώς να με ακούσεις». Έτσι αφήνεις λιγότερο χώρο για την υπόθεση ότι κάθε προσωπική αποκάλυψη περιλαμβάνει ένα κρυφό αίτημα.

Αν δεν είσαι βέβαιος ή βέβαιη για το τι θέλεις, δεν χρειάζεται να κατασκευάσεις μια οριστική απάντηση. Μπορείς να πεις «δεν ξέρω ακόμη» ή «δεν θέλω να αποφασίσω τώρα». Η αβεβαιότητα δεν είναι συναίνεση. Μια υποστηρικτική συζήτηση αφήνει χρόνο, χωρίς επανειλημμένες ερωτήσεις που λειτουργούν σαν προσπάθεια να αλλάξει η απάντηση.

Αντίστοιχα, ο άλλος άνθρωπος μπορεί να έχει όρια και ως προς το τι θέλει να ακούσει. Η οικειότητα δεν απαιτεί απεριόριστη περιγραφή κάθε φαντασίωσης. Μπορείτε να συμφωνήσετε πόση λεπτομέρεια είναι άνετη, ποια πράγματα παραμένουν ιδιωτικά και τι δεν θα κοινοποιείται σε τρίτους. Η εμπιστοσύνη χρειάζεται χώρο και για τους δύο.

Φαντασίωση και ανεπιθύμητη σκέψη δεν είναι το ίδιο

Το παρόν άρθρο αφορά κυρίως μια ερωτική σκέψη που σε ελκύει, χωρίς να επιθυμείς να την πραγματοποιήσεις. Διαφορετικό ζήτημα είναι μια σκέψη που εισβάλλει απρόσκλητα και σε οδηγεί σε ατελείωτο έλεγχο: «Μήπως αυτό δείχνει ποιος είμαι; Μήπως μια σωματική αίσθηση αποδεικνύει ότι το θέλω;». Εκεί μπορεί να είναι χρήσιμη μια διαφορετική θεραπευτική διερεύνηση.

Αυτή η διάκριση δεν αποτελεί τεστ αυτοδιάγνωσης. Οι άνθρωποι μπορούν να έχουν ανάμεικτα συναισθήματα, να νιώθουν ντροπή για μια ευχάριστη φαντασίωση ή να μπερδεύονται από την αντίδραση του σώματός τους. Αν προσπαθείς επίμονα να αποκτήσεις απόλυτη βεβαιότητα, αξίζει να περιγράψεις στον θεραπευτή και τον ίδιο τον έλεγχο, όχι μόνο το περιεχόμενο της σκέψης.

Και αν η φαντασίωση συγκρούεται με τις αξίες μου;

Μπορεί κάτι να σου προκαλεί διέγερση και ταυτόχρονα να μη θέλεις να αποτελεί πραγματική συμπεριφορά σου. Η ένταση αυτή αξίζει να ακουστεί χωρίς βιαστική καταδίκη, αλλά και χωρίς την πίεση να εγκαταλείψεις τις αξίες σου. Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσεις προσωπικές επιλογές, φόβο κοινωνικής κριτικής και πραγματική ανησυχία για τις συνέπειες μιας πράξης.

Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνήσεις με κάθε εικόνα που εμφανίζεται στο μυαλό σου. Είναι όμως σημαντικό να αναλαμβάνεις την ευθύνη των πράξεών σου. Καμία φαντασίωση δεν δικαιολογεί παραβίαση ορίων, έλλειψη συναίνεσης ή βλάβη. Αν υπάρχει πρόθεση ή φόβος ότι θα προχωρήσεις σε πράξη που παραβιάζει άλλον άνθρωπο, χρειάζεται άμεση επαγγελματική αξιολόγηση και απομάκρυνση από τη συνθήκη κινδύνου.

Τι μπορούμε να δουλέψουμε στη θεραπεία;

Η πρώτη ερώτηση δεν χρειάζεται να είναι «πώς θα φύγει η φαντασίωση;». Μπορεί να είναι «τι σε δυσκολεύει περισσότερο;». Για έναν άνθρωπο είναι η ντροπή. Σε κάποιον άλλο, η πίεση του συντρόφου. Για έναν τρίτο, ο φόβος ότι πρέπει να πραγματοποιήσει μια σκηνή για να γνωρίσει πραγματικά τον εαυτό του. Διαφορετικές δυσκολίες χρειάζονται διαφορετικούς στόχους.

Ένα υποθετικό θεραπευτικό αίτημα θα μπορούσε να διατυπωθεί έτσι: «Θέλω να μπορώ να μιλήσω για τη φαντασίωσή μου χωρίς να απολογούμαι, αλλά και να διατηρήσω το όριό μου ότι δεν θέλω να συμβεί». Αυτός είναι συγκεκριμένος στόχος. Επιτρέπει να αξιολογηθεί η πρόοδος μέσα από την επικοινωνία και την ελευθερία επιλογής, όχι από το αν εξαφανίστηκε μια εικόνα.

Η AASECT υποστηρίζει μια προσέγγιση που δεν παθολογικοποιεί τη συναινετική σεξουαλική έκφραση επειδή είναι ασυνήθιστη. Αυτή η στάση μπορεί να συνυπάρχει με προσεκτική αξιολόγηση της δυσφορίας, των ορίων και της ασφάλειας. Αποδοχή του ανθρώπου δεν σημαίνει ότι όλες οι πιθανές πράξεις είναι εξίσου κατάλληλες ή ακίνδυνες.

Μια φαντασίωση δεν χρειάζεται να γίνει απόφαση σήμερα

Ας φανταστούμε μια συζήτηση όπου ο ένας λέει: «Μου αρέσει η ιδέα να αναλαμβάνει ο άλλος όλη την πρωτοβουλία». Ο σύντροφός του απαντά: «Άρα θέλεις να αποφασίζω εγώ τι θα κάνουμε;». Η διευκρίνιση μπορεί να είναι: «Όχι απαραίτητα. Στη φαντασία μου ξέρω ήδη ότι όλα θα είναι όπως τα θέλω. Στην πραγματικότητα χρειάζομαι να συζητάμε και να επιλέγω κι εγώ». Το παράδειγμα δείχνει πόσο διαφορετικά μπορεί να ακούγεται η ίδια φράση σε δύο ανθρώπους.

Η συζήτηση δεν χρειάζεται να συνεχιστεί με διαπραγμάτευση για μια δραστηριότητα. Μπορεί να μείνει στην καλύτερη κατανόηση: «Τώρα αντιλαμβάνομαι γιατί σου αρέσει σαν ιδέα αλλά δεν θέλεις να γίνει έτσι». Αυτή η αναγνώριση μπορεί να είναι αρκετή για εκείνη τη στιγμή. Δεν χρειάζεται κάθε κουβέντα για το σεξ να καταλήγει σε κάποιο καινούργιο εγχείρημα.

Αν αργότερα θελήσεις να επανέλθεις, μπορείς να το κάνεις χωρίς να αισθάνεσαι ότι παραβιάζεις μια προηγούμενη δήλωση. Οι φαντασιώσεις, οι προτιμήσεις και οι συνθήκες ζωής δεν είναι συμβόλαια. Αυτό που παραμένει απαραίτητο είναι να ακούγεται η σημερινή επιθυμία κάθε ανθρώπου, μαζί με το σημερινό του όριο.

Τρεις απορίες που συχνά μένουν ανοιχτές