Η θεραπεία ERP για το OCD μπορεί να ακούγεται τρομακτική πριν καν ξεκινήσει. Αν διάβασες ότι περιλαμβάνει «έκθεση», ίσως φαντάστηκες ότι κάποιος θα σε πιέσει να αντιμετωπίσεις απότομα τον μεγαλύτερο φόβο σου. Ίσως αναρωτιέσαι αν θα χάσεις τον έλεγχο ή αν θα πρέπει να αποδείξεις πόσο γενναίος είσαι.
Αυτές οι ερωτήσεις έχουν θέση στην πρώτη συζήτηση. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσεις σε κάτι που δεν καταλαβαίνεις. Μια υπεύθυνη θεραπευτική συνεργασία εξηγεί τι προτείνει, γιατί το προτείνει και πώς θα προσαρμοστεί στις δικές σου ανάγκες. Ο φόβος για τη θεραπεία δεν σε κάνει δύσκολο ή ανεπίδεκτο βοήθειας.
Τι σημαίνουν τα αρχικά ERP
ERP σημαίνει exposure and response prevention: έκθεση και παρεμπόδιση αντίδρασης. Είναι μια μορφή γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Η έκθεση αφορά την προσέγγιση καταστάσεων, σκέψεων ή ερεθισμάτων που ενεργοποιούν τις ιδεοληψίες. Η παρεμπόδιση αντίδρασης αφορά τη μείωση ή αποχή από καταναγκασμούς που χρησιμοποιούνται για άμεση ανακούφιση.
Αυτό δεν σημαίνει αποχή από κάθε φυσιολογική προφύλαξη, φροντίδα ή λογικό έλεγχο. Ούτε σημαίνει ότι η δυσφορία είναι από μόνη της θεραπευτική. Το πλάνο σχεδιάζεται γύρω από τον συγκεκριμένο ιδεοψυχαναγκαστικό κύκλο και τη λειτουργία των συμπεριφορών, με επαγγελματία που έχει κατάλληλη εκπαίδευση.
Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος μπορεί να ελέγχει επανειλημμένα αν έστειλε σωστά ένα συνηθισμένο μήνυμα. Ο στόχος δεν είναι να στέλνει απρόσεκτα μηνύματα. Είναι να δουλέψει σταδιακά την ανάγκη να ξαναδιαβάζει το ίδιο κείμενο μέχρι να αισθανθεί απόλυτη βεβαιότητα. Το ακριβές βήμα δεν προκύπτει από ένα γενικό άρθρο, αλλά από την αξιολόγηση.
Πριν από την άσκηση, χρειάζεται κατανόηση
Στην αρχή συζητούνται οι δυσκολίες, ο χρόνος που καταλαμβάνουν, οι αποφυγές και οι καταναγκασμοί. Κάποιοι είναι ορατοί, όπως οι επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι. Άλλοι συμβαίνουν εσωτερικά: νοητική επανάληψη, ανασκόπηση αναμνήσεων, προσπάθεια να ακυρωθεί μια σκέψη με μια άλλη. Χρειάζεται να αναγνωριστούν και οι δύο μορφές.
Εξετάζονται επίσης άλλες ανάγκες: διάθεση, ύπνος, σωματική υγεία, φάρμακα, συνθήκες ζωής και τυχόν άλλες ψυχικές δυσκολίες. Ο θεραπευτής δεν υποθέτει ότι κάθε σύμπτωμα οφείλεται στο OCD. Αν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, διαφορετική κλινική εικόνα ή ανάγκη ιατρικής φροντίδας, αυτό επηρεάζει το πλάνο.
Η συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει από κάτι απλό: «Ποιο πράγμα θα ήθελες να ξανακάνεις αν οι καταναγκασμοί καταλάμβαναν λιγότερο χώρο;». Να φύγεις από το σπίτι στην ώρα σου. Να παρακολουθήσεις μια ταινία. Να περάσεις χρόνο με έναν άνθρωπο χωρίς ατελείωτα εσωτερικά τεστ. Αυτοί είναι προσωπικοί στόχοι, όχι εξετάσεις αντοχής.
Η συναίνεσή σου, οι ερωτήσεις σου και η δυνατότητα να συζητάς τη δυσκολία αποτελούν μέρος της θεραπείας.
Πώς αποφασίζονται τα βήματα
Θεραπευτής και θεραπευόμενος οργανώνουν καταστάσεις που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο κύκλο και συμφωνούν πώς θα δουλευτούν. Συχνά τα βήματα αυξάνονται σταδιακά σε δυσκολία. Ο ρυθμός προσαρμόζεται, χωρίς να γίνεται η απόλυτη απουσία άγχους προϋπόθεση για κάθε επόμενο βήμα.
Μπορεί να υπάρξει δυσφορία. Χρειάζεται όμως να ξέρεις ποιος είναι ο σκοπός της άσκησης και ποια καταναγκαστική αντίδραση προσπαθείτε να αλλάξετε. Αν μια άσκηση φαίνεται ασαφής, ταπεινωτική ή ασύμβατη με πραγματικούς κανόνες ασφάλειας, αυτό πρέπει να συζητηθεί. Η ERP δεν δικαιολογεί επικίνδυνες, παράνομες ή εξαναγκαστικές πράξεις.
Δεν χρειάζεται να πέσει το άγχος «σωστά»
Μια συνηθισμένη αγωνία είναι: «Αν δεν ηρεμήσω, απέτυχα;». Η δουλειά δεν περιορίζεται στο να μετράς πότε θα φύγει το άγχος. Περιλαμβάνει τη δυνατότητα να συνεχίζεις μια επιλεγμένη δραστηριότητα χωρίς να ακολουθείς κάθε απαίτηση για καταναγκασμό, ακόμη και όταν υπάρχει αβεβαιότητα.
Αν παρακολουθείς διαρκώς αν η θεραπεία «έπιασε», αυτό μπορεί να γίνει ένα ακόμη αντικείμενο ελέγχου. Μπορείς να το αναφέρεις ανοιχτά. Η αξιολόγηση της προόδου χρειάζεται συμφωνημένο τρόπο και πρακτικά σημεία αναφοράς, όπως ο χρόνος που ανακτάς και οι δραστηριότητες που επανέρχονται στη ζωή σου.
Τι γίνεται ανάμεσα στις συνεδρίες
Συχνά υπάρχουν συμφωνημένες ασκήσεις για την καθημερινότητα. Δεν χρειάζεται να τις επινοείς μόνος σου διαβάζοντας παραδείγματα στο διαδίκτυο. Ο θεραπευτής εξηγεί τι θα δοκιμάσεις, τι θα προσέξεις και πώς θα συζητήσετε τη δυσκολία. Μια άσκηση που δεν έγινε είναι πληροφορία για το πλάνο, όχι αφορμή για επίπληξη.
Μπορεί να χρειαστεί να μικρύνει το βήμα, να ξεκαθαρίσει ένας κρυφός καταναγκασμός ή να αντιμετωπιστεί μια πρακτική δυσκολία. Αν οι κοντινοί σου άνθρωποι συμμετέχουν άθελά τους σε διαβεβαιώσεις ή τελετουργίες, μπορούν, με τη συναίνεσή σου, να ενημερωθούν για έναν υποστηρικτικό τρόπο συνεργασίας. Δεν αναλαμβάνουν τον ρόλο του επιτηρητή.
Υπάρχει θέση για φαρμακευτική υποστήριξη;
Ανάλογα με την αξιολόγηση, μπορεί να συζητηθεί και φαρμακευτική αγωγή με ψυχίατρο. Η απόφαση λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τις προτιμήσεις σου και την κλινική εικόνα. Η επιλογή φαρμάκου, η παρακολούθηση και οποιαδήποτε αλλαγή ανήκουν στον αρμόδιο γιατρό· δεν γίνονται με οδηγίες ενός άρθρου.
Η ανάγκη για περισσότερη από μία μορφή υποστήριξης δεν αποτελεί αποτυχία. Ούτε υπάρχει ένας προκαθορισμένος αριθμός συνεδριών που ταιριάζει σε όλους. Ένα χρήσιμο πλάνο έχει στόχους, τακτική ανασκόπηση και δυνατότητα προσαρμογής ή παραπομπής όταν χρειάζεται.
Τι να ρωτήσεις πριν ξεκινήσεις
Μπορείς να ρωτήσεις τον επαγγελματία για την εκπαίδευσή του στο OCD και στην ERP, πώς αξιολογεί τα συμπτώματα και πώς συνεργάζεται όταν μια άσκηση είναι πολύ δύσκολη. Μπορείς επίσης να ζητήσεις να σου εξηγήσει τη διαφορά ανάμεσα σε υποστήριξη και διαβεβαίωση, καθώς και τον τρόπο παρακολούθησης της προόδου.
Δεν χρειάζεται να φτάσεις στη θεραπεία ήδη έτοιμος να αντιμετωπίσεις τα πάντα. Αρκεί να υπάρχει χώρος να ειπωθεί και ο φόβος σου για τη διαδικασία. Από εκεί μπορεί να αρχίσει μια προσεκτική αξιολόγηση και μια συνεργασία που έχει ως στόχο να σου επιστρέψει χρόνο, επιλογές και καθημερινή ελευθερία.
Ο φόβος για τη θεραπεία έχει θέση στη συζήτηση
Μπορείς να επικοινωνήσεις για μια αρχική διερεύνηση των αναγκών σου και της κατάλληλης κατεύθυνσης φροντίδας, συμπεριλαμβανομένης εξειδικευμένης παραπομπής όπου χρειάζεται.
