Γιατί με ερεθίζουν τόσο τα πόδια;

Μπορεί να το παρατήρησες πολύ πριν βρεις λέξη γι’ αυτό. Μια λεπτομέρεια στην εμφάνιση κάποιου τραβούσε την προσοχή σου περισσότερο από ό,τι περίμενες. Αργότερα κατάλαβες ότι το ενδιαφέρον σου για τα πόδια είχε ερωτική διάσταση. Ίσως το δέχτηκες χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Ίσως, όμως, σκέφτηκες: «Γιατί μου συμβαίνει; Αν το μάθει κάποιος, θα με θεωρήσει περίεργο;».

Το φετίχ των ποδιών συζητιέται συχνά με αστεία, στερεότυπα ή υπερβολικές εξηγήσεις. Αυτά αφήνουν λίγο χώρο για την πραγματική εμπειρία του ανθρώπου που το έχει. Μπορεί να υπάρχει ευχαρίστηση, ντροπή, περιέργεια ή ανησυχία για τη σχέση. Αξίζει να ξεκινήσουμε από εκεί, χωρίς να θεωρήσουμε ότι μια προτίμηση περιγράφει ολόκληρη την προσωπικότητά σου.

Τι είναι το φετίχ των ποδιών;

Στην καθημερινή χρήση, ο όρος περιγράφει ένα έντονο ερωτικό ενδιαφέρον για τα πόδια. Για κάποιον αφορά την εμφάνισή τους. Για άλλον συνδέεται με παπούτσια, κάλτσες ή μια προσωπική αισθητηριακή προτίμηση. Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι με αυτό το ενδιαφέρον τις ίδιες φαντασιώσεις ή επιθυμίες.

Η Διεθνής Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής, ISSM, στην ενημέρωσή της για τα φετίχ, συμπεριλαμβάνει τα πόδια και τα παπούτσια στα σχετικά παραδείγματα. Διακρίνει επίσης το φετίχ από τον ευρύτερο όρο kink: οι δύο λέξεις χρησιμοποιούνται συχνά μαζί, αλλά δεν περιγράφουν ακριβώς το ίδιο πράγμα.

Το ότι σε ελκύει ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι δεν μπορείς να απολαύσεις τίποτε άλλο. Μπορεί να αποτελεί ένα στοιχείο μιας ευρύτερης ερωτικής ζωής ή να έχει πιο κεντρική θέση. Το πώς λειτουργεί στη δική σου εμπειρία είναι σημαντικότερο από το πόσο έντονα ακούγεται η λέξη.

Υπάρχει μία εξήγηση για το γιατί μου αρέσει;

Μπορεί να θέλεις μια σαφή απάντηση: μια ανάμνηση, έναν μηχανισμό, κάτι που θα κάνει την προτίμηση να φαίνεται λογική. Η ISSM αναφέρει θεωρίες που αφορούν τις συνδέσεις ανάμεσα σε ερεθίσματα και προηγούμενες εμπειρίες. Πρόκειται για πιθανούς τρόπους κατανόησης, όχι για εξήγηση που αποδεικνύεται σε κάθε άνθρωπο.

Δεν μπορεί κάποιος να συμπεράνει την προσωπική σου ιστορία μόνο από το αντικείμενο της έλξης σου. Μπορεί να θυμάσαι πότε το παρατήρησες πρώτη φορά, αλλά αυτό δεν αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη στιγμή το προκάλεσε. Μπορεί επίσης να μην έχεις μια καθαρή αρχική ανάμνηση, χωρίς αυτό να αποτελεί πρόβλημα.

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν απόλυτες ερμηνείες για τον εγκέφαλο, την ανατροφή ή την ανάγκη υποταγής. Χρειάζεται προσοχή όταν μια γενική θεωρία παρουσιάζεται ως προσωπική διάγνωση. Δεν υπάρχει λόγος να υιοθετήσεις μια ιστορία που δεν σε εκφράζει απλώς για να αποκτήσει η προτίμησή σου μια εξήγηση.

Τι λέει αυτό για μένα ως άνθρωπο;

Από μόνο του, δεν μας λέει αν είσαι ώριμος, τρυφερός, αξιόπιστος ή ικανός να σχετιστείς. Αυτά φαίνονται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεις τον άλλον, επικοινωνείς και σέβεσαι τα όρια. Το αντικείμενο της διέγερσης δεν αποτελεί τεστ χαρακτήρα.

Δεν προκύπτει επίσης αυτόματα ένας συγκεκριμένος ερωτικός ρόλος. Κάποιος μπορεί να συνδέει το ενδιαφέρον του με υποταγή, κάποιος άλλος όχι. Ούτε ένα φετίχ αρκεί για να προσδιορίσει τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητά σου. Αυτές οι πλευρές της εμπειρίας χρειάζονται τη δική τους περιγραφή.

Μπορεί να σε ανακουφίσει να αλλάξεις λίγο την ερώτηση: από το «τι είδους άνθρωπος είμαι που μου αρέσει αυτό;» στο «πώς θέλω να το εντάξω στη ζωή μου, αν το θέλω;». Η δεύτερη ερώτηση αφήνει χώρο για προσωπική επιλογή και ευθύνη.

Η ντροπή μπορεί να είναι βαρύτερη από την ίδια την προτίμηση

Ίσως το φετίχ δεν δημιουργεί πρακτική δυσκολία, αλλά η σκέψη ότι θα κριθείς σε κρατά σε συνεχή επιφυλακή. Μπορεί να αποφεύγεις συζητήσεις για το σεξ ή να αισθάνεσαι ότι υπάρχει ένα κομμάτι σου που δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει αποδεκτό.

Αξίζει να ξεχωρίσεις από πού προέρχεται η δυσφορία. Σε ενοχλεί η ίδια η επιθυμία; Ο τρόπος με τον οποίο την εκφράζεις; Η δυσκολία να επιλέγεις διαφορετικά; Ή η βεβαιότητα ότι οι άλλοι θα σε απορρίψουν; Οι απαντήσεις οδηγούν σε διαφορετική δουλειά, αντί για μια γενική προσπάθεια να «διορθωθεί» κάτι πάνω σου.

Η AASECT αναγνωρίζει την ποικιλία των ερωτικών προτιμήσεων των ενηλίκων και αντιτίθεται στην αυτόματη παθολογικοποίησή τους. Αυτή η στάση δεν ακυρώνει τις δυσκολίες σου. Επιτρέπει να εξεταστούν χωρίς η ίδια η διαφορετικότητα να αντιμετωπίζεται ως ελάττωμα.

Αν θέλω να το πω στον σύντροφό μου;

Μπορείς να επιλέξεις μια ήρεμη στιγμή, έξω από τη σεξουαλική επαφή. Μια απλή αρχή είναι: «Υπάρχει μια προτίμηση που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σου. Με ελκύουν ιδιαίτερα τα πόδια και ντρέπομαι λίγο να το συζητήσω». Δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις με μια δραματική προειδοποίηση ότι θα ακούσει κάτι τρομερό.

Διευκρίνισε αν θέλεις απλώς να σε γνωρίσει καλύτερα ή αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που θα ήθελες να συζητήσετε. Το να μοιράζεσαι μια πληροφορία και το να ζητάς συμμετοχή είναι διαφορετικά βήματα. Ο άλλος μπορεί να χρειάζεται χρόνο ή να έχει απορίες, χωρίς να σημαίνει ότι σε απορρίπτει.

Μπορείς να πεις επίσης τι δεν σημαίνει για εσένα αυτή η προτίμηση. Αν είναι αληθινό, για παράδειγμα: «Δεν σημαίνει ότι με ενδιαφέρει μόνο αυτό πάνω σου». Απόφυγε όμως διαβεβαιώσεις που δεν ανταποκρίνονται στην εμπειρία σου. Μια ειλικρινής συζήτηση είναι πιο χρήσιμη από μια απολύτως καθησυχαστική αλλά ανακριβή εκδοχή.

Αν ο άλλος αισθανθεί ότι τον περιορίζεις σε ένα μέρος του σώματός του;

Μπορεί να ακούσεις: «Σου αρέσω εγώ ή μόνο τα πόδια μου;». Προσπάθησε να καταλάβεις την ανησυχία χωρίς να τη θεωρήσεις προσβολή. Ίσως ο σύντροφός σου χρειάζεται να αισθανθεί ότι τον βλέπεις συνολικά και ότι η επαφή σας δεν περιστρέφεται πάντοτε γύρω από μία δική σου προτίμηση.

Σκέψου ένα υποθετικό παράδειγμα. Ο Νίκος μιλά συχνά για το ίδιο ερέθισμα, ενώ η σύντροφός του θα ήθελε να ακούει τι άλλο τον συγκινεί πάνω της. Το ζήτημα δεν είναι απαραίτητα να εξαφανιστεί το φετίχ. Μπορεί να είναι να αποκτήσει περισσότερο χώρο η αμοιβαία επιθυμία και η εμπειρία και των δύο.

Ρώτησε τι θα έκανε τον άλλον να νιώθει πιο άνετα. Παράλληλα, μίλησε για το τι είναι σημαντικό για εσένα. Δεν χρειάζεται να υποτιμήσει κανείς την επιθυμία του άλλου για να αναγνωριστεί μια διαφορά στον τρόπο που θέλετε να σχετίζεστε.

Το ενδιαφέρον δεν δίνει δικαίωμα σε εικόνες ή άγγιγμα

Ένα φετίχ μπορεί να εκφράζεται με σεβασμό ή με τρόπο που παραβιάζει όρια. Η διάκριση αφορά τη συμπεριφορά. Το ότι ένα μέρος του σώματος είναι ορατό δημόσια δεν αποτελεί συναίνεση για σεξουαλικά σχόλια, φωτογράφιση ή προσέγγιση.

Μέσα στη σχέση, επίσης, η οικειότητα δεν σημαίνει διαρκή άδεια. Ο άλλος μπορεί να μη θέλει μια φωτογραφία, ένα άγγιγμα ή να φορέσει κάτι που προτείνεις. Μπορεί να συμφωνεί μία φορά και να μη θέλει την επόμενη. Το όριό του δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από απόδειξη ότι έχει αρκετά σοβαρό λόγο.

Αν ανταλλάσσετε προσωπικές εικόνες, χρειάζεται σαφής συμφωνία για τη χρήση και την αποθήκευσή τους. Δεν κοινοποιούνται σε τρίτους χωρίς άδεια. Η εμπιστοσύνη αφορά και όσα συμβαίνουν έξω από τη στιγμή της ερωτικής επικοινωνίας.

Πότε αξίζει να ζητήσω βοήθεια;

Η ISSM ξεχωρίζει την ύπαρξη ενός φετίχ από περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει σημαντική δυσφορία, επίπτωση στην καθημερινότητα ή βλάβη σε άλλους. Η αξιολόγηση δεν στηρίζεται απλώς στο ότι μια προτίμηση είναι ασυνήθιστη. Χρειάζεται να εξετάσει τη λειτουργία της στη ζωή σου.

Μπορεί, για παράδειγμα, να αισθάνεσαι ότι δεν έχεις ευελιξία, ότι παραμελείς υποχρεώσεις ή ότι η αναζήτηση σχετικού υλικού καταλαμβάνει περισσότερο χρόνο από όσο θέλεις. Μπορεί η βασική δυσκολία να είναι η ντροπή ή μια σύγκρουση στη σχέση. Δεν χρειάζεται όλες αυτές οι καταστάσεις να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο.

Αν ανησυχείς ότι παραβιάζεις ή μπορεί να παραβιάσεις τα όρια κάποιου, έχει σημασία να σταματήσεις τη συγκεκριμένη συμπεριφορά και να αναζητήσεις επαγγελματική υποστήριξη. Η κατανόηση της προτίμησης μπορεί να συνυπάρχει με σαφή ευθύνη για τις πράξεις.

Τι θα γινόταν σε μια θεραπευτική συζήτηση;

Μπορείς να πεις: «Με ελκύουν τα πόδια και δεν ξέρω αν αυτό είναι πρόβλημα». Ο θεραπευτής χρειάζεται να σε βοηθήσει να ξεκαθαρίσεις τι σε απασχολεί, χωρίς γελοιοποίηση και χωρίς να αποφασίσει εκ των προτέρων ότι πρέπει να εξαφανιστεί η προτίμησή σου.

Η διερεύνηση μπορεί να αφορά τη θέση του φετίχ στη διέγερση, τη σχέση σου με τη ντροπή, την επικοινωνία και τα όρια. Μπορεί να εξεταστεί πότε εμφανίζεται δυσκολία και τι θα θεωρούσες εσύ βελτίωση. Οι στόχοι χρειάζεται να είναι συγκεκριμένοι και να συμφωνούνται μαζί σου.

Δεν απαιτείται να παρουσιάσεις προσωπικές εικόνες, να επιδείξεις κάποια πρακτική ή να αποδείξεις τη διέγερσή σου. Η θεραπευτική δουλειά βασίζεται σε επαγγελματικό πλαίσιο και συζήτηση. Αν μια ερώτηση σε δυσκολεύει, μπορείς να ζητήσεις να εξηγηθεί ο λόγος της ή να επιστρέψετε αργότερα.

Μια προτίμηση μπορεί να έχει θέση χωρίς να καταλαμβάνει τα πάντα

Δεν χρειάζεται να διαλέξεις ανάμεσα στο να κρύβεσαι πλήρως και στο να κάνεις το φετίχ κέντρο κάθε επαφής. Μπορείς να αποφασίσεις πόσο χώρο θέλεις να έχει, τι επιθυμείς να μοιραστείς και με ποιον. Η ιδιωτικότητα είναι δικαίωμα, όπως και η ειλικρινής επικοινωνία όταν κάτι αφορά τον άλλον.

Η πιο χρήσιμη ερώτηση ίσως είναι αν μπορείς να ζεις αυτή την πλευρά σου με σεβασμό προς τον εαυτό σου και τους άλλους. Αν η απάντηση σε δυσκολεύει, υπάρχει χώρος να τη διερευνήσεις χωρίς ντροπή και χωρίς βιαστικές ταμπέλες.

Φωτογραφία εξωφύλλου: adison clark / Unsplash