Οι ασκήσεις της σεξοθεραπείας με αγχώνουν: Μήπως κάνω κάτι λάθος;

Γιώργος Καλοβάδης · Ψυχολόγος · Ψυχοθεραπευτής · Ψυχοσεξολόγος

Φεύγεις από τη συνεδρία με μια συμφωνημένη άσκηση. Όταν όμως πλησιάζει η στιγμή να τη δοκιμάσεις, σκέφτεσαι: «Κι αν δεν αισθανθώ τίποτα; Αν απογοητεύσω τον σύντροφό μου; Τι θα πω στην επόμενη συνεδρία;».

Μια θεραπευτική πρόταση μπορεί να βιωθεί σαν εξεταστική δοκιμασία, ακόμη κι αν δεν σχεδιάστηκε έτσι. Το ότι δυσκολεύεσαι δεν αρκεί για να συμπεράνουμε πως κάνεις κάτι λάθος, πως δεν προσπαθείς ή πως η θεραπεία απέτυχε. Χρειάζεται να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβη.

Όταν η άσκηση γίνεται άλλη μία επίδοση

Αν παρακολουθείς συνεχώς αν χαλαρώνεις «αρκετά», η χαλάρωση έχει ήδη μετατραπεί σε στόχο προς έλεγχο. Κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί με τη διέγερση, τη στύση ή τον οργασμό. Μπορεί επίσης να προσπαθείς να δείξεις ότι περνάς καλά για να μη στενοχωρήσεις τον άλλον.

Τεχνικές όπως το sensate focus χρησιμοποιούν την προσοχή στις αισθήσεις και τη σταδιακή εξερεύνηση της επαφής, αντί της απαίτησης για συγκεκριμένη σεξουαλική απόκριση, όπως εξηγεί η ISSM. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άσκηση είναι κατάλληλη σε κάθε στιγμή, ούτε ότι πρέπει να συνεχίζεται όταν προκαλεί δυσφορία.

Το «δεν την έκανα» είναι χρήσιμη πληροφορία

Δεν υπήρξε χρόνος ή ιδιωτικότητα; Δεν ήταν σαφείς οι οδηγίες; Δεν ήθελες το συγκεκριμένο άγγιγμα; Προηγήθηκε καβγάς; Ένιωσες ότι συμφώνησες για να μη διαφωνήσεις με τον θεραπευτή; Αυτές είναι διαφορετικές καταστάσεις και χρειάζονται διαφορετική συζήτηση.

Αν όλες ονομαστούν «αντίσταση», κινδυνεύει να χαθεί αυτό που χρειάζεται πραγματικά προσοχή. Μπορείς να πεις τι δεν λειτούργησε χωρίς να ετοιμάσεις δικαιολογία ή να παρουσιάσεις μια πιο επιτυχημένη εκδοχή της εμπειρίας σου.

Τρεις φράσεις που μπορούν να ανοίξουν τη συζήτηση

• «Συμφώνησα στη συνεδρία, αλλά στο σπίτι κατάλαβα ότι δεν ήμουν έτοιμος/η».
• «Αντί να παρατηρώ τις αισθήσεις μου, έλεγχα αν το κάνω σωστά».
• «Χρειάζομαι να καταλάβω τον σκοπό της άσκησης και πώς μπορώ να τη σταματήσω».

Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις αυτές ακριβώς τις λέξεις. Το σημαντικό είναι να φέρεις την πραγματική εμπειρία στη συνεδρία. Η διαφωνία και η αμηχανία μπορούν να αποτελέσουν μέρος της θεραπευτικής δουλειάς.

Πώς προσαρμόζεται το πλάνο

Ο θεραπευτής μπορεί να επανεξετάσει μαζί σου τον στόχο, τις οδηγίες, τον ρυθμό και το κατά πόσο συμμετέχεις με ελεύθερη επιλογή. Μια προσαρμογή ίσως είναι μικρότερη διάρκεια, σαφέστερα όρια, διαφορετικό είδος δραστηριότητας ή προσωρινή αναβολή των ασκήσεων. Άλλοτε χρειάζεται πρώτα δουλειά στην επικοινωνία ή σε δυσάρεστες προηγούμενες εμπειρίες.

Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται στο «ολοκληρώθηκε ή όχι». Εξετάζει αν μπορούσες να εκφράσεις μια προτίμηση, να σταματήσεις, να παρατηρήσεις κάτι χωρίς να το κρίνεις. Αυτά δεν είναι κρυφά κριτήρια βαθμολόγησης, αλλά θέματα που μπορείτε να διερευνήσετε μαζί.

Κι αν υπάρχει πόνος ή έντονη αναστάτωση;

Μην πιέζεις τον εαυτό σου να συνεχίσει για να «βγει η άσκηση». Πόνος, πανικός ή αίσθημα αποσύνδεσης χρειάζονται συζήτηση και επανεκτίμηση. Αν υπάρχουν σωματικά συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί και κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση. Μια ψυχοθεραπευτική άσκηση δεν αντικαθιστά τη διερεύνησή τους.

Επίσης, καμία συμφωνία με τον θεραπευτή δεν δημιουργεί υποχρέωση σεξουαλικής επαφής προς έναν σύντροφο. Αν δεν μπορείς να αρνηθείς με ασφάλεια, αυτό αλλάζει τις προτεραιότητες της θεραπείας.

Η επόμενη συνεδρία δεν είναι παράδοση εργασίας

Μπορείς να επιστρέψεις με μία μόνο παρατήρηση: «Όταν σκέφτηκα να αρχίσουμε, ένιωσα πίεση». Αυτή η πρόταση είναι αρκετή για να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση. Η θεραπεία χρειάζεται να χωράει όσα συμβαίνουν πραγματικά, ακόμη κι όταν δεν ταιριάζουν στο αρχικό πλάνο.