Από τις πληροφορίες του ιστορικού σε μια κατανόηση που συζητιέται, ελέγχεται και μπορεί να αλλάξει.
Τι σημαίνει «δόμηση υπόθεσης»;
Αφού περιγράψεις μια σεξουαλική δυσκολία, μπορεί να αναρωτιέσαι: «Τώρα τι συμπέρασμα βγαίνει;». Η δόμηση υπόθεσης είναι μια προσπάθεια να συνδεθούν όσα μάθατε σε μια κατανοητή εξήγηση: τι φαίνεται να επηρεάζει τη δυσκολία, πότε εντείνεται και τι τη διατηρεί σήμερα.
Η ψυχολογική διατύπωση νοείται ως συνεργατική και εξελισσόμενη κατανόηση, σύμφωνα με τις οδηγίες της British Psychological Society. Η λέξη «υπόθεση» έχει σημασία: η εξήγηση χρειάζεται να ταιριάζει με την εμπειρία σου και να επανεξετάζεται όταν προκύπτουν νέα στοιχεία.
Ποιες πληροφορίες συνδέονται;
Μπορεί να συζητηθούν εμπειρίες και πεποιθήσεις που προϋπήρχαν, ένα γεγονός που συνέπεσε με την έναρξη της δυσκολίας, οι σημερινές αντιδράσεις και όσα λειτουργούν υποστηρικτικά. Η ίδια πληροφορία δεν έχει την ίδια σημασία για κάθε άνθρωπο.
Για παράδειγμα, μια περίοδος έντονου στρες μπορεί να αποτελεί σημαντικό στοιχείο. Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι εξηγεί όλη τη δυσκολία. Χρειάζεται να εξεταστούν η υγεία, οι σχέσεις, οι συνθήκες της επαφής και ο τρόπος που βιώνεις όσα συμβαίνουν. Το ψυχοσεξουαλικό ιστορικό δίνει το υλικό για αυτή τη συζήτηση.
Προδιαθεσικοί παράγοντες: το υπόβαθρο της δυσκολίας
Είναι στοιχεία της ιστορίας και των συνθηκών ζωής που μπορεί να έχουν αυξήσει την ευαλωτότητα σε μια δυσκολία. Στη συζήτηση μπορεί, για παράδειγμα, να διερευνηθούν τα μηνύματα που έλαβες για το σεξ, η σχέση με το σώμα σου ή προηγούμενες εμπειρίες στις σχέσεις. Η παρουσία τους δεν σημαίνει ότι η δυσκολία ήταν αναπόφευκτη.
Εκλυτικοί παράγοντες: τι συνέβη κοντά στην έναρξη
Εξετάζουμε αν μια αλλαγή ή ένα γεγονός προηγήθηκε της εμφάνισης ή της επιδείνωσης της δυσκολίας: μια περίοδος έντονης πίεσης, μια σύγκρουση στη σχέση ή μια μεταβολή στην υγεία. Το ότι δύο γεγονότα συνέπεσαν χρονικά αποτελεί αφετηρία διερεύνησης, όχι απόδειξη ότι το ένα προκάλεσε το άλλο.
Παράγοντες διατήρησης: τι κρατά τη δυσκολία ενεργή σήμερα
Ακόμη κι αν η αρχική αφορμή έχει περάσει, μπορεί να παραμένουν αντιδράσεις που τροφοδοτούν τη δυσκολία. Ο φόβος ότι «θα συμβεί ξανά», η συνεχής παρακολούθηση της σεξουαλικής ανταπόκρισης ή η δυσκολία να συζητηθούν ανάγκες και όρια είναι πιθανά σημεία διερεύνησης. Εξετάζουμε επίσης σωματικούς παράγοντες και τις συνθήκες της σχέσης, χωρίς να αποδίδουμε την ευθύνη στον άνθρωπο ή στον σύντροφό του.
Προστατευτικοί παράγοντες: σε τι μπορούμε να στηριχτούμε
Αναζητούμε όσα προσφέρουν ασφάλεια και υποστήριξη: μια σχέση όπου ακούγονται οι ανάγκες σου, την ικανότητα να αναγνωρίζεις και να εκφράζεις τα όριά σου, στιγμές οικειότητας χωρίς πίεση ή την πρόσβαση σε κατάλληλη φροντίδα. Μας ενδιαφέρει και πότε η δυσκολία υποχωρεί, ώστε να καταλάβουμε ποιες συνθήκες σε βοηθούν.
Αυτές οι κατηγορίες οργανώνουν τη συζήτηση· δεν είναι κουτάκια που πρέπει οπωσδήποτε να συμπληρωθούν. Ένας παράγοντας μπορεί να έχει περισσότερους από έναν ρόλους. Τη σημασία του τη διαμορφώνουμε μαζί, συνδέοντας τη σωματική υγεία, την προσωπική εμπειρία και το περιβάλλον σου.
Ένα υποθετικό παράδειγμα
Ας φανταστούμε έναν άνθρωπο που, μετά από μια δυσκολία στύσης σε περίοδο κόπωσης, αρχίζει να σκέφτεται πριν από κάθε επαφή: «Κι αν συμβεί πάλι;». Παρακολουθεί συνεχώς το σώμα του, δυσκολεύεται να μείνει στην επαφή και μερικές φορές την αποφεύγει. Το παράδειγμα είναι επινοημένο για επεξήγηση, όχι πραγματικό περιστατικό.
Μια αρχική υπόθεση θα μπορούσε να εξετάζει αν η προσδοκία αποτυχίας, ο συνεχής έλεγχος και η αποφυγή συνδέονται μεταξύ τους. Θα έμενε επίσης ανοιχτό το ερώτημα για σωματικούς παράγοντες. Η σχέση αυτών των στοιχείων διερευνάται· δεν συμπεραίνεται μόνο από μια περιγραφή.
Μια χρήσιμη αντίδραση του θεραπευόμενου θα ήταν: «Αυτό συμβαίνει κάποιες φορές, αλλά όχι όταν είμαι μόνος». Ή: «Το μεγαλύτερο άγχος μου είναι ότι θα στενοχωρήσω τον σύντροφό μου». Τέτοιες διευκρινίσεις αλλάζουν την κατανόηση.
Πώς συμμετέχεις στη διαμόρφωσή της;
Μπορείς να ρωτήσεις: «Πώς συνδέεται αυτό με όσα σου είπα;» ή «Ποιο στοιχείο μάς κάνει να το σκεφτόμαστε;». Μπορείς να πεις ότι μια ερμηνεία δεν σε εκφράζει. Η συμφωνία από ευγένεια δεν βοηθά να καταλάβετε καλύτερα τι συμβαίνει.
Χρήσιμο είναι να ξεχωρίζετε τι γνωρίζετε, τι υποθέτετε και τι χρειάζεται ακόμη διερεύνηση. Για παράδειγμα, γνωρίζεις ότι αποφεύγεις την επαφή· ο λόγος της αποφυγής μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χώρο για να γίνει σαφής.
Πώς συνδέεται με τη θεραπεία;
Η κατανόηση αυτή βοηθά να συζητηθούν προτεραιότητες. Αν η δυσκολία συνδέεται με φόβο, επικοινωνία ή αποφυγή, το πλάνο χρειάζεται να εξηγεί πώς θα δουλευτούν αυτά τα σημεία. Αν λείπουν πληροφορίες για την υγεία, μπορεί να χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Η υπόθεση δεν είναι ταυτότητα. Δεν περιγράφει ποιος «είσαι για πάντα». Είναι ένας τρόπος να οργανωθεί η δουλειά και να ελεγχθεί αν βοηθά. Μπορείς να επιστρέφεις σε αυτήν με την ερώτηση: «Εξακολουθεί να εξηγεί την εμπειρία μου;».
Μερικές ακόμη ερωτήσεις
Είναι το ίδιο με μια διάγνωση;
Η διάγνωση και η εξατομικευμένη κατανόηση απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα. Η δόμηση υπόθεσης εξετάζει πώς συνδέονται οι παράγοντες στη δική σου περίπτωση.
Πρέπει να βρεθεί μία αρχική αιτία;
Δεν είναι πάντα εφικτό ή χρήσιμο να αποδοθεί η δυσκολία σε μία μόνο αιτία. Σημασία έχει και το τι συμβαίνει στο παρόν.
Μπορεί να αλλάξει η εξήγηση;
Ναι. Νέες πληροφορίες και η πορεία της δουλειάς μπορούν να οδηγήσουν σε αναθεώρηση.
Να καταλάβουμε πώς συνδέονται όσα βιώνεις.
Τι προηγήθηκε, πότε δυσκολεύεσαι περισσότερο και τι σε βοηθά; Σε μια συνάντηση μπορούμε να εξετάσουμε αυτά τα ερωτήματα, με αφετηρία τη δική σου εμπειρία.
