Το σώμα, το συναίσθημα και η σχέση χρειάζονται χώρο στην ίδια συζήτηση. Η αξιολόγηση βοηθά να βρεθεί το κατάλληλο επόμενο βήμα.
Η ερώτηση δεν έχει πάντα δύο ξεχωριστές απαντήσεις
«Να πάω σε γιατρό ή σε ψυχοθεραπευτή;» Η απορία είναι κατανοητή όταν αλλάζει η επιθυμία, η στύση, ο οργασμός ή η άνεση στην επαφή. Μπορεί να αναζητάς μια καθαρή εξήγηση πριν αποφασίσεις σε ποιον να απευθυνθείς.
Στην πράξη, σωματικοί, ψυχολογικοί και σχεσιακοί παράγοντες μπορούν να συνυπάρχουν. Ειδικά για τη στυτική δυσλειτουργία, οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας επισημαίνουν ότι η αιτιολογία είναι συχνά μικτή. Η παρουσία άγχους δεν αρκεί για να αποκλειστεί ένας σωματικός παράγοντας. Πηγή: EAU.
Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις μόνος ή μόνη σου ποια είναι η αιτία, πριν ζητήσεις βοήθεια.
Τι διερευνά η ιατρική αξιολόγηση;
Ο γιατρός εξετάζει τη γενική υγεία, τα συμπτώματα, το ιστορικό, τα φάρμακα και τις πιθανές σωματικές συνιστώσες. Ανάλογα με το αίτημα μπορεί να χρειάζεται κλινική εξέταση ή στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος. Οι εξετάσεις επιλέγονται με βάση το συγκεκριμένο άτομο· ένας κατάλογος εξετάσεων από το διαδίκτυο δεν αντικαθιστά την εκτίμηση.
Για επίμονες ή επαναλαμβανόμενες δυσκολίες στη στύση, ένας γιατρός μπορεί να ελέγξει και παράγοντες γενικής υγείας που σχετίζονται με αυτές. Πηγή: NHS για τις δυσκολίες στύσης. Η κατάλληλη ειδικότητα εξαρτάται από τα συμπτώματα. Ένας γενικός γιατρός ή παθολόγος μπορεί να βοηθήσει στον αρχικό προσανατολισμό, ενώ μπορεί να χρειαστεί ουρολόγος ή γυναικολόγος.
Πόνος και αλλαγές στην επιθυμία
Ο επαναλαμβανόμενος ή έντονος πόνος στην επαφή χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Η γυναικολογική διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει το ιστορικό, την περιγραφή του πόνου και κλινική εξέταση, ενώ ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται συνεργασία με άλλες ειδικότητες. Δεν είναι χρήσιμο να αποδίδεται ο πόνος αυτόματα στο άγχος ή στην ανάγκη να «χαλαρώσεις». Πηγή: ACOG, When Sex Is Painful.
Αντίστοιχα, μια αλλαγή στην επιθυμία μπορεί να σχετίζεται με στρες, δυσκολίες στη σχέση, φάρμακα, ορμονικές μεταβολές ή άλλα ζητήματα υγείας. Όταν η αλλαγή σε ανησυχεί, η συζήτηση με επαγγελματία βοηθά να εξεταστεί στο δικό σου πλαίσιο. Η διαφορετική επιθυμία δύο συντρόφων δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάποιος έχει διαταραχή. Πηγή: NHS για τη μειωμένη επιθυμία.
Τι διερευνά η ψυχοσεξουαλική αξιολόγηση;
Η συζήτηση εξετάζει πώς βιώνεις τη δυσκολία: τι σκέφτεσαι πριν από την επαφή, τι φοβάσαι, τι αποφεύγεις, πώς επικοινωνείς και τι θα ήθελες να αλλάξει. Μπορεί να περιλαμβάνει την εικόνα σώματος, τις προσδοκίες γύρω από το σεξ και τον τρόπο με τον οποίο η δυσκολία επηρεάζει τη σχέση. Στην αξιολόγηση της στύσης, οι EAU οδηγίες περιλαμβάνουν και τέτοιους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η εμπειρία σου θεωρείται φανταστική. Η ψυχοσεξουαλική υποστήριξη μπορεί να συνδυάζεται με ιατρική φροντίδα. Η ACOG περιγράφει τη δυνατότητα παραπομπής σε σεξοθεραπευτή ακόμη και όταν υπάρχει παράλληλη ιατρική αντιμετώπιση. Πηγή: ACOG, Your Sexual Health.
Το ψυχοσεξουαλικό ιστορικό βοηθά να οργανωθούν οι πληροφορίες. Η συζήτηση με ψυχολόγο δεν περιλαμβάνει εξέταση γεννητικών οργάνων ή σεξουαλική επαφή με τον θεραπευτή.
Πώς μπορεί να λειτουργήσει η συνεργασία;
Σκέψου ένα υποθετικό παράδειγμα: ένα άτομο έχει πόνο, αρχίζει να φοβάται την επαφή και απομακρύνεται από τον σύντροφό του. Η διερεύνηση του πόνου και η συζήτηση για τον φόβο και την επικοινωνία μπορούν να είναι διαφορετικά, αλλά συνδεδεμένα μέρη της φροντίδας.
Χρήσιμα ερωτήματα προς τους επαγγελματίες είναι: «Τι χρειάζεται να ελεγχθεί;», «Ποιο κομμάτι θα δουλέψουμε εδώ;», «Χρειάζεται συνεργασία με κάποιον άλλον;». Αν προταθεί ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ επαγγελματιών, χρειάζεται να είναι σαφές ποιες πληροφορίες, για ποιον σκοπό και με ποιο πλαίσιο συναίνεσης θα κοινοποιηθούν.
Ο στόχος είναι να γνωρίζεις το επόμενο βήμα και τον λόγο του. Η παραπομπή δεν χρειάζεται να βιώνεται ως «πήγαινε αλλού»· μπορείς να ζητήσεις να σου εξηγηθεί πώς συνδέεται με όσα ήδη συζητάτε.
Τι μπορείς να έχεις μαζί σου στην πρώτη συζήτηση;
Μερικές σύντομες σημειώσεις αρκούν: πότε ξεκίνησε η δυσκολία, αν άλλαξε ξαφνικά ή σταδιακά, πότε εμφανίζεται και πώς σε επηρεάζει. Πρόσθεσε φάρμακα που λαμβάνεις και σχετικές προηγούμενες εξετάσεις, αν υπάρχουν. Δεν χρειάζεται να αναζητήσεις μόνος σου μια διάγνωση.
Αν σε δυσκολεύει η περιγραφή, μπορείς να αρχίσεις με μια απλή φράση: «Κάτι έχει αλλάξει στη σεξουαλική μου ζωή και με ανησυχεί». Στον οδηγό για την πρώτη συνεδρία ψυχοσεξουαλικής θεραπείας θα βρεις περισσότερα για το πώς μπορεί να ξεκινήσει αυτή η συζήτηση.
Μερικές ακόμη ερωτήσεις
Αν οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές, είναι σίγουρα ψυχολογικό;
Τα αποτελέσματα ερμηνεύονται από τον γιατρό στο πλαίσιο του ιστορικού και των συμπτωμάτων. Δεν αποτελούν από μόνα τους ψυχολογική διάγνωση.
Μπορώ να ξεκινήσω ψυχοθεραπεία ενώ κάνω ιατρικό έλεγχο;
Οι δύο διαδικασίες μπορούν να συνδυαστούν, ανάλογα με τις ανάγκες σου. Η ψυχοθεραπευτική υποστήριξη δεν αντικαθιστά μια αναγκαία ιατρική εκτίμηση.
Θα χρειαστούν όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες εξετάσεις;
Όχι. Ο γιατρός αποφασίζει τι ενδείκνυται με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα και την κλινική αξιολόγηση.
Φωτογραφία: Etienne Boulanger / Unsplash.
Ποιο είναι το κατάλληλο επόμενο βήμα;
Αν δεν ξέρεις σε ποιον να απευθυνθείς για μια σεξουαλική δυσκολία, μια αρχική συνάντηση δίνει χώρο να περιγράψεις όσα συμβαίνουν και να συζητήσουμε την ανάγκη ψυχοθεραπευτικής υποστήριξης ή ιατρικής αξιολόγησης.
