«Δεν θέλω να απογοητεύσω τον σύντροφό μου»: Όταν η απόλαυση γίνεται ευθύνη

Μπορεί να είσαι δίπλα σε έναν άνθρωπο που επιθυμείς και, αντί να αναρωτιέσαι τι νιώθεις, να προσπαθείς να καταλάβεις αν περνάει καλά. Παρακολουθείς την έκφρασή του, σκέφτεσαι αν αργείς, αν κάνεις αρκετά, αν πρέπει να συνεχίσεις. Κάπου ανάμεσα στην προσπάθεια και στην αγωνία, η δική σου εμπειρία χάνεται.

Το να σε ενδιαφέρει η απόλαυση του συντρόφου σου είναι μέρος της φροντίδας. Η δυσκολία αρχίζει όταν αισθάνεσαι προσωπικά υπεύθυνος για κάθε του αντίδραση. Όταν ένας οργασμός γίνεται απόδειξη ότι αξίζεις, μια παύση μοιάζει με απόρριψη ή ένα δικό σου «όχι» σου προκαλεί ενοχή. Στην ψυχοσεξουαλική θεραπεία μπορούμε να διερευνήσουμε αυτή την ευθύνη χωρίς να σου ζητήσουμε να πάψεις να νοιάζεσαι.

Πότε η φροντίδα γίνεται πίεση;

Η φροντίδα αφήνει χώρο για δύο ανθρώπους. Μπορείς να ρωτήσεις τι είναι ευχάριστο, να ακούσεις μια προτίμηση και να μοιραστείς τη δική σου. Η πίεση εμφανίζεται όταν νιώθεις ότι πρέπει να εξασφαλίσεις ένα αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από το πώς είσαι εσύ εκείνη τη στιγμή.

Ίσως συνεχίζεις ενώ έχεις κουραστεί. Ίσως δέχεσαι μια πρακτική που δεν θέλεις, επειδή φοβάσαι ότι θα θεωρηθείς βαρετός. Ή αναρωτιέσαι ασταμάτητα αν ο άλλος προσποιείται, ζητώντας ξανά και ξανά επιβεβαίωση. Καμία από αυτές τις εμπειρίες δεν αρκεί από μόνη της για μια διάγνωση. Αξίζει όμως να ακουστεί, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνεται και σε απομακρύνει από την απόλαυση.

Ένα χρήσιμο ερώτημα είναι: «Αν γνώριζα ότι ο σύντροφός μου μπορεί να απογοητευτεί χωρίς να με υποτιμήσει, τι θα επέλεγα διαφορετικά;». Η απάντηση μπορεί να φωτίσει μια ανάγκη που μέχρι τώρα δεν είχε χώρο.

Τι σημαίνει για σένα η πιθανή απογοήτευση;

Στη θεραπεία δεν σταματάμε στη συμβουλή «χαλάρωσε». Προσπαθούμε να καταλάβουμε τι διακυβεύεται για σένα. Η σκέψη «δεν θα του αρέσει» μπορεί να συνεχίζεται σιωπηλά ως «θα με συγκρίνει», «θα φύγει», «δεν είμαι αρκετά ερωτικός» ή «δεν έχω τίποτα άλλο να προσφέρω».

Αυτές είναι πιθανές ερμηνείες, όχι κρυμμένες αλήθειες που γνωρίζει εκ των προτέρων ο θεραπευτής. Μπορεί να σχετίζονται με προηγούμενες σχέσεις, επικριτικά σχόλια, κοινωνικές προσδοκίες ή με τον τρόπο που έχει διαμορφωθεί η σημερινή σχέση. Μπορεί επίσης να δυναμώνουν σε μια περίοδο κόπωσης ή ανασφάλειας.

Ο διάλογος δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει συγκεκριμένη αιτία. Δείχνει πώς μια ανησυχία για το σεξ μπορεί να γίνει αφορμή για να κατανοήσεις την προσωπική της σημασία, χωρίς να νιώσεις ότι εξετάζεσαι.

Πώς η προσπάθεια μπορεί να σε απομακρύνει από την εμπειρία;

Ας φανταστούμε την Ελένη, ένα υποθετικό πρόσωπο. Όταν ο σύντροφός της αργεί να ανταποκριθεί, σκέφτεται ότι κάτι κάνει λάθος. Αλλάζει συνεχώς τον τρόπο που τον αγγίζει και ρωτά αν είναι καλά. Εκείνος αισθάνεται ότι πρέπει να δείξει περισσότερη διέγερση για να την καθησυχάσει. Και οι δύο αρχίζουν να παίζουν έναν ρόλο.

Στη συγκεκριμένη ιστορία, η ανάγκη για βεβαιότητα περιορίζει την ειλικρίνεια. Η Ελένη δυσκολεύεται να ακούσει «σήμερα είμαι κουρασμένος» χωρίς να το συνδέσει με την αξία της. Εκείνος δυσκολεύεται να το πει, επειδή περιμένει ότι θα την πληγώσει. Αυτός ο κύκλος μπορεί να εξεταστεί μαζί, χωρίς να θεωρηθεί υπαίτιος όποιος δεν ανταποκρίθηκε.

Το Sex Therapy London του NHS περιλαμβάνει στις συνθήκες μιας πιο ευχάριστης σεξουαλικής εμπειρίας την απουσία πίεσης και την προσοχή στην απόλαυση αντί στην επίδοση. Αυτό προσφέρει μια κατεύθυνση διερεύνησης, όχι μια εντολή να καταφέρεις να είσαι χαλαρός.

ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΣΕΝΑ

Η δική σου εμπειρία δικαιούται να συμμετέχει στην επαφή.

Φροντίδα, ειλικρίνεια και χώρος για τις ανάγκες και των δύο.

Πού βρίσκεται η δική σου επιθυμία;

Όταν έχεις συνηθίσει να προσαρμόζεσαι, η ερώτηση «εσύ τι θέλεις;» μπορεί να σε αφήσει χωρίς απάντηση. Δεν χρειάζεται να επινοήσεις αμέσως προτιμήσεις. Η αρχή μπορεί να είναι πιο απλή: τι σε κάνει να αισθάνεσαι άνετα, τι σε κουράζει, πότε θέλεις λίγο χρόνο και πότε θα προτιμούσες να σταματήσεις.

Μπορείς να παρατηρήσεις αυτές τις διαφορές χωρίς να δοκιμάσεις κάτι σεξουαλικό. Για παράδειγμα, όταν κανονίζετε μια συνάντηση, λες τι σε βολεύει ή συμφωνείς αυτόματα; Όταν δέχεσαι μια αγκαλιά, μπορείς να αλλάξεις θέση; Οι καθημερινές στιγμές δεν εξηγούν τα πάντα, αλλά μπορούν να δώσουν λόγια σε μια δυσκολία επιλογής.

Η θεραπευτική διερεύνηση σέβεται ότι οι άνθρωποι έχουν διαφορετική σχέση με τη σεξουαλικότητα. Δεν χρειάζεται να επιθυμείς περισσότερο, να πειραματίζεσαι περισσότερο ή να γίνεις διαφορετικός άνθρωπος για να θεωρηθεί ότι προχωράς.

Πώς μιλάς χωρίς να κατηγορείς ή να απολογείσαι;

Μια συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει από την εμπειρία σου: «Θέλω να είμαστε κοντά, αλλά πιάνω τον εαυτό μου να αγχώνεται αν περνάς καλά. Θα ήθελα να μπορούμε να μιλάμε και για ό,τι δεν μας ταιριάζει». Δεν χρειάζεται να παρουσιάσεις πλήρη εξήγηση ή να ζητήσεις από τον άλλον να υποσχεθεί ότι δεν θα απογοητευτεί ποτέ.

Οι πληροφορίες του NHS inform για τη συζήτηση γύρω από το σεξ δίνουν χώρο στις προτιμήσεις, στα όρια και στο δικαίωμα αλλαγής γνώμης. Η συνεννόηση δεν ολοκληρώνεται με μια μοναδική συζήτηση πριν από την επαφή.

Η αντίδραση του συντρόφου έχει σημασία. Μπορεί αρχικά να αισθανθεί αμηχανία ή στενοχώρια. Αυτό διαφέρει από το να σε απειλεί, να σε εξευτελίζει ή να σε πιέζει να συνεχίσεις. Η καλή διατύπωση δεν μπορεί να εξασφαλίσει μια ασφαλή ανταπόκριση από κάποιον που παραβιάζει τα όριά σου.

Τι δουλεύουμε μέσα στη θεραπεία;

Μπορούμε να εξετάσουμε ένα πρόσφατο περιστατικό βήμα προς βήμα: τι παρατήρησες, τι υπέθεσες, τι ένιωσες και πώς αντέδρασες. Σκοπός είναι να γίνει πιο κατανοητή η εμπειρία σου. Η ερώτηση «τι στοιχεία είχα ότι απογοητεύτηκε;» μπορεί να συνυπάρχει με την ερώτηση «τι πραγματικά έκανε ή είπε;».

Μια άλλη πλευρά αφορά τις πεποιθήσεις για το καλό σεξ. Χρειάζεται πάντα οργασμό; Πρέπει να συμβαίνει αυθόρμητα; Έχεις δικαίωμα να είσαι κουρασμένος ή να αλλάξεις γνώμη; Αυτές οι πεποιθήσεις συζητούνται σε σχέση με τη δική σου ζωή, χωρίς να αντικαθίστανται από έναν καινούργιο κατάλογο υποχρεώσεων.

Ανάλογα με το αίτημα, μπορεί να προταθούν μικρές συμφωνημένες δραστηριότητες ανάμεσα στις συνεδρίες. Για κάποιον αυτό είναι να αναγνωρίσει μία προτίμησή του. Για κάποιον άλλον είναι να μιλήσει για τον φόβο της απόρριψης. Δεν χρειάζεται να μετατραπούν σε τεστ ή να περιλαμβάνουν σεξουαλική επαφή. Αν προκαλούν πίεση, η πίεση συζητείται και το πλάνο προσαρμόζεται.

Η κοινή συνεδρία μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει ασφαλές πλαίσιο και αμοιβαία διάθεση. Δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να ζητήσεις υποστήριξη. Επίσης, αν υπάρχουν πόνος, αλλαγές στη λειτουργία ή άλλες σωματικές ανησυχίες, χρειάζεται να εξεταστεί η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

Δύο απορίες που συχνά μένουν ανείπωτες

Μήπως γίνομαι εγωιστής αν ασχοληθώ με τη δική μου απόλαυση;

Μπορεί η ερώτηση να εμφανιστεί ακριβώς τη στιγμή που προσπαθείς να εκφράσεις μια ανάγκη. Η δική σου συμμετοχή δεν αφαιρεί αυτομάτως χώρο από τον άλλον. Μπορείς να ζητήσεις κάτι και να ακούσεις την απάντησή του, όπως εκείνος μπορεί να ζητήσει κάτι και να ακούσει τη δική σου. Η αμοιβαιότητα περιλαμβάνει αυτή τη δυνατότητα διαλόγου, όχι μια συμφωνία ότι κανείς δεν θα δυσαρεστηθεί ποτέ.

Στη θεραπεία μπορεί να εξεταστεί τι ονομάζεις εγωισμό. Είναι η αδιαφορία για τον άλλον ή κάθε στιγμή που δεν προσαρμόζεσαι; Η διάκριση έχει σημασία, επειδή διαφορετικά η φροντίδα κινδυνεύει να γίνει ένας κανόνας που επιτρέπει επιθυμίες μόνο στον σύντροφό σου.

Κι αν ο άλλος πράγματι δεν απολαμβάνει;

Μπορεί να το συζητήσετε συγκεκριμένα, χωρίς να αναζητήσετε αμέσως ποιος απέτυχε. Τι του είναι ευχάριστο; Τι τον δυσκολεύει; Υπάρχει κάτι που θέλετε και οι δύο να αλλάξετε; Η απάντηση δεν είναι πάντα περισσότερη προσπάθεια από τη δική σου πλευρά. Μπορεί να χρειάζονται χρόνος, διαφορετική επικοινωνία, αξιολόγηση μιας δυσκολίας ή αποδοχή ότι μια συγκεκριμένη πρακτική δεν σας ταιριάζει.

Ο σύντροφός σου παραμένει άνθρωπος με δική του εμπειρία, την οποία δεν μπορείς να γνωρίζεις ή να ρυθμίζεις πλήρως. Μπορείς να συμμετέχεις με προσοχή και ειλικρίνεια, χωρίς να αναλάβεις την υποχρέωση να ελέγχεις κάθε συναίσθημα και κάθε σωματική του αντίδραση.

Πώς μοιάζει μια ουσιαστική αλλαγή;

Η αλλαγή μπορεί αρχικά να είναι διακριτική: ακούς ότι ο άλλος είναι κουρασμένος και δεν συμπεραίνεις αμέσως ότι δεν αξίζεις. Λες «έτσι δεν μου είναι ευχάριστο» χωρίς να το συνοδεύεις με πολλές συγγνώμες. Μπορείς να ολοκληρώσεις μια επαφή χωρίς να ζητήσεις βαθμολογία.

Μπορεί επίσης να ανακαλύψεις μια πραγματική διαφωνία στις ανάγκες σας. Η θεραπεία δεν εγγυάται ότι κάθε διαφορά θα εξαφανιστεί. Μπορεί όμως να σας βοηθήσει να τη δείτε καθαρότερα, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται περισσότερο στην ειλικρίνεια και λιγότερο στον φόβο.

Δεν χρειάζεται να πάψεις να θέλεις να ευχαριστείς τον σύντροφό σου. Χρειάζεται να υπάρχει χώρος για να είσαι παρών ως άνθρωπος με επιθυμίες, όρια και διακυμάνσεις. Η δική σου εμπειρία δικαιούται να συμμετέχει στην επαφή.

Κεντρική φωτογραφία: Toa Heftiba / Unsplash.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση. Τα παραδείγματα είναι υποθετικά.