Ο αυνανισμός δεν σταματά όταν ξεκινά μια σχέση
Ο αυνανισμός αποτελεί μια συνηθισμένη μορφή ανθρώπινης σεξουαλικής έκφρασης. Μπορεί να υπάρχει όταν κάποιος είναι μόνος, μέσα σε μια σταθερή σχέση ή παράλληλα με μια ικανοποιητική σεξουαλική ζωή με σύντροφο. Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος αυνανίζεται δεν σημαίνει από μόνο του ότι δεν επιθυμεί τον/τη σύντροφό του ή ότι κάτι λείπει από τη σχέση.
Για κάποιους ανθρώπους ο αυνανισμός λειτουργεί συμπληρωματικά: αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο ευχαρίστησης και αυτοεξερεύνησης δίπλα στο σεξ με σύντροφο. Για άλλους λειτουργεί περισσότερο αντισταθμιστικά, ιδιαίτερα όταν η επιθυμία, η συχνότητα ή το είδος της συντροφικής επαφής δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. Και οι δύο λειτουργίες μπορούν να εμφανίζονται σε διαφορετικές περιόδους της ζωής.
Το σημαντικό δεν είναι πόσο συχνά αυνανίζεται κάποιος, αλλά τι σημαίνει η συμπεριφορά για τον ίδιο και τη σχέση του, αν είναι επιλογή ή καταναγκασμός και αν δημιουργεί ευχαρίστηση, σύνδεση ή αντίθετα δυσφορία και απόσταση.
Τι μπορεί να προσφέρει ο αυνανισμός;
Η πιο σαφής αξία του αυνανισμού δεν βρίσκεται σε γενικούς ισχυρισμούς ότι «κάνει καλό στην υγεία», αλλά στο ότι μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να γνωρίσει καλύτερα τη δική του σεξουαλική απόκριση. Μέσα από την ατομική εξερεύνηση μπορεί να αναγνωρίσει ποιο είδος αγγίγματος, ρυθμού, πίεσης, φαντασίωσης ή περιβάλλοντος διευκολύνει τη διέγερση και τον οργασμό.
Αυτή η γνώση μπορεί να γίνει χρήσιμη και στο σεξ με σύντροφο, εφόσον μπορεί να επικοινωνηθεί χωρίς ντροπή ή απαίτηση. Το «αυτό μου αρέσει» είναι συχνά πιο βοηθητικό από το να περιμένουμε ο άλλος να μαντέψει τι χρειάζεται το σώμα μας.
Σε ορισμένες ψυχοσεξουαλικές παρεμβάσεις η καθοδηγούμενη ατομική εξερεύνηση χρησιμοποιείται θεραπευτικά, ιδιαίτερα σε δυσκολίες οργασμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο αυνανισμός αποτελεί θεραπεία για κάθε σεξουαλικό πρόβλημα, αλλά ότι μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο μάθησης όταν υπάρχει συγκεκριμένος θεραπευτικός στόχος.
Αυτογνωσία
Ο αυνανισμός μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση των σωματικών αισθήσεων, των ορίων και των προτιμήσεων. Για κάποιον που δυσκολεύεται να καταλάβει τι τον διεγείρει, η ατομική εξερεύνηση προσφέρει ένα πλαίσιο χωρίς την ανάγκη να φροντίζει ταυτόχρονα και την εμπειρία ενός συντρόφου.
Σεξουαλική αυτονομία
Το ότι κάποιος βρίσκεται σε σχέση δεν σημαίνει ότι όλη η σεξουαλικότητά του γίνεται κοινή ιδιοκτησία. Η ατομική σεξουαλική έκφραση μπορεί να συνυπάρχει με την εγγύτητα, αρκεί να σέβονται και οι δύο τις συμφωνίες και τα όρια της σχέσης.
Σημαίνει ότι ο σύντροφός μου δεν με θέλει;
Μία από τις συχνότερες δυσκολίες στα ζευγάρια είναι η ερμηνεία του αυνανισμού ως προσωπικής απόρριψης. Ένας σύντροφος μπορεί να σκέφτεται: «Αν έχει επιθυμία, γιατί δεν κάνει σεξ μαζί μου;» ή «Γιατί προτιμά το χέρι του/της από εμένα;».
Αυτά τα συναισθήματα αξίζουν προσοχή, αλλά η συμπεριφορά δεν έχει μία μόνο σημασία. Ο αυνανισμός μπορεί να απαιτεί λιγότερο χρόνο, να μην περιλαμβάνει κοινωνική αλληλεπίδραση, να λειτουργεί ως γρήγορη εκτόνωση ή να προσφέρει διαφορετικό είδος διέγερσης. Μπορεί επίσης πράγματι να εμφανίζεται σε περίοδο μειωμένης σχεσιακής ή σεξουαλικής ικανοποίησης.
Η έρευνα δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στον μοναχικό αυνανισμό και τη σεξουαλική ικανοποίηση είναι σύνθετη. Σε κάποιους ανθρώπους ο αυνανισμός συνυπάρχει με ικανοποιητικό σεξ· σε άλλους αυξάνεται όταν η συντροφική σεξουαλική ζωή δεν είναι όπως θα ήθελαν. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να συμπεράνουμε από τη συμπεριφορά και μόνο τι συμβαίνει στη σχέση.
Ο αμοιβαίος αυνανισμός ως κοινή σεξουαλική εμπειρία
Ο αυνανισμός δεν είναι απαραίτητα μόνο ατομική δραστηριότητα. Ο αμοιβαίος αυνανισμός μπορεί να αποτελεί μορφή συντροφικού σεξ, στην οποία οι δύο άνθρωποι αγγίζουν τον εαυτό τους ή ο ένας παρατηρεί και συμμετέχει με τη συναίνεση του άλλου.
Για ορισμένα ζευγάρια αυτό προσφέρει έναν τρόπο να δείξουν ο ένας στον άλλον τι τους ευχαριστεί χωρίς να χρειάζεται να το εξηγήσουν αποκλειστικά με λόγια. Μπορεί επίσης να διευρύνει το σεξουαλικό ρεπερτόριο πέρα από τη διείσδυση.
Πρόσφατη μελέτη σε ανθρώπους που βρίσκονταν σε σχέσεις βρήκε θετική συσχέτιση ανάμεσα στον πρόσφατο αμοιβαίο αυνανισμό και τη σεξουαλική ικανοποίηση. Πρόκειται όμως για συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι η συγκεκριμένη πρακτική βελτιώνει από μόνη της κάθε σχέση.
Μύθοι γύρω από τον αυνανισμό
«Ο πολύς αυνανισμός προκαλεί σωματική βλάβη»
Δεν υπάρχει ένας αριθμός αυνανισμών ανά εβδομάδα που να καθορίζει τι είναι υγιές και τι όχι. Η συχνότητα γίνεται θέμα όταν προκαλεί τραυματισμό, παραμερίζει τον ύπνο, την εργασία ή τις σχέσεις ή όταν το άτομο αισθάνεται ότι έχει χάσει την ικανότητα επιλογής.
«Αν αυνανίζεσαι σε σχέση, κάτι λείπει από το σεξ»
Όχι απαραίτητα. Ο αυνανισμός μπορεί να είναι ανεξάρτητη πτυχή της σεξουαλικής ζωής. Αν όμως αντικαθιστά συστηματικά μια επαφή που ο άνθρωπος θα ήθελε να έχει με τον σύντροφό του, τότε αξίζει να διερευνηθεί τι κάνει τη συντροφική επαφή λιγότερο επιθυμητή ή πιο δύσκολη.
«Η αποχή από τον αυνανισμό κάνει το σεξ καλύτερο»
Δεν υπάρχει γενικός επιστημονικός κανόνας που να επιβάλλει αποχή για καλύτερη σεξουαλική υγεία. Σε συγκεκριμένες θεραπευτικές περιπτώσεις μπορεί να προτείνεται προσωρινή αλλαγή συχνότητας ή τρόπου αυνανισμού, αλλά αυτό γίνεται για συγκεκριμένο στόχο και όχι ως καθολικός κανόνας.
Πότε ο τρόπος αυνανισμού μπορεί να δυσκολεύει το σεξ με σύντροφο;
Μερικές φορές το ζήτημα δεν είναι η συχνότητα αλλά η πολύ συγκεκριμένη μορφή διέγερσης. Ο αυνανισμός επιτρέπει ακριβή έλεγχο της πίεσης, της ταχύτητας, της στάσης του σώματος και της φαντασίωσης. Αν ο οργασμός συνδέεται αποκλειστικά με ένα πολύ στενό αισθητηριακό μοτίβο, η συντροφική επαφή μπορεί να μην παρέχει το ίδιο ερέθισμα.
Αυτό μπορεί να εμφανιστεί ως καθυστερημένος οργασμός, ανάγκη για πολύ έντονη πίεση ή δυσκολία να διατηρηθεί η διέγερση όταν αλλάζει ο τρόπος αγγίγματος. Δεν σημαίνει ότι ο αυνανισμός «κατέστρεψε» τη σεξουαλική λειτουργία. Σημαίνει ότι το σώμα μπορεί να έχει μάθει πολύ καλά έναν συγκεκριμένο δρόμο προς την κορύφωση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει η σταδιακή διαφοροποίηση της αυνανιστικής τεχνικής, η μείωση της έντασης ή η μεγαλύτερη αντιστοίχιση ανάμεσα σε ατομική και συντροφική διέγερση. Η αλλαγή γίνεται χωρίς τιμωρητική αποχή και με στόχο τη διεύρυνση του σεξουαλικού ρεπερτορίου.
Αυνανισμός, πορνογραφία και φαντασίωση
Ο αυνανισμός μπορεί να συνοδεύεται από φαντασίωση, πορνογραφικό υλικό ή κανένα εξωτερικό ερέθισμα. Το βασικό κλινικό ερώτημα δεν είναι αν κάποιος χρησιμοποιεί πορνογραφία, αλλά πώς τη χρησιμοποιεί και τι συνέπειες έχει.
Αν ένα άτομο διαπιστώνει ότι χρειάζεται όλο και πιο συγκεκριμένο ή έντονο ερέθισμα για να διεγερθεί, ότι δυσκολεύεται να επιλέξει πότε θα σταματήσει ή ότι η χρήση απομακρύνει από μια σεξουαλική ζωή που πραγματικά επιθυμεί, αξίζει να διερευνηθεί το μοτίβο. Αντίθετα, η περιστασιακή χρήση δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη «εξάρτησης» ή σεξουαλικής δυσλειτουργίας.
Πότε αξίζει να το συζητήσει ένα ζευγάρι;
Όταν ο αυνανισμός προκαλεί ζήλια, αίσθηση απόρριψης ή σύγκρουση, η λύση δεν είναι απαραίτητα να επιβληθεί ένας κανόνας. Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε τι πληγώνει τον καθένα.
Μπορεί η δυσκολία να αφορά τη μυστικότητα, μια συμφωνία για την πορνογραφία, μεγάλη διαφορά στη σεξουαλική επιθυμία ή το γεγονός ότι η συντροφική επαφή έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Μια πιο χρήσιμη συζήτηση ξεκινά από συγκεκριμένη εμπειρία: «Νιώθω απόρριψη όταν έχουμε μήνες να κάνουμε σεξ και βλέπω ότι υπάρχει επιθυμία μόνο όταν είσαι μόνος/η», αντί για «αν με αγαπούσες, δεν θα αυνανιζόσουν».
Πότε γίνεται πρόβλημα;
Ο αυνανισμός δεν θεωρείται προβληματικός επειδή συμβαίνει συχνά. Χρειάζεται προσοχή όταν υπάρχει επαναλαμβανόμενη απώλεια ελέγχου, όταν καταλαμβάνει τόσο χρόνο ώστε παραμερίζονται βασικές υποχρεώσεις ή σχέσεις, όταν προκαλεί σωματικό τραυματισμό ή όταν το άτομο συνεχίζει παρά σημαντικές αρνητικές συνέπειες.
Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίσουμε την πραγματική δυσλειτουργία από την ενοχή. Κάποιος μπορεί να βιώνει έντονη ντροπή λόγω θρησκευτικών ή πολιτισμικών πεποιθήσεων χωρίς να υπάρχει απώλεια ελέγχου. Η δυσφορία είναι πραγματική, αλλά δεν σημαίνει αυτόματα ότι η σεξουαλική συμπεριφορά είναι παθολογική.
Όταν υπάρχει δυσκολία, η ψυχοσεξουαλική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του ρόλου που έχει ο αυνανισμός, στη ρύθμιση της συμπεριφοράς όταν χρειάζεται και στη δημιουργία μεγαλύτερης ευελιξίας στη σεξουαλική ζωή.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο συχνά είναι φυσιολογικό να αυνανίζεται κάποιος;
Δεν υπάρχει ένας φυσιολογικός αριθμός. Η συχνότητα από μόνη της δεν καθορίζει αν υπάρχει πρόβλημα. Σημασία έχουν ο έλεγχος, η λειτουργικότητα, η σωματική ασφάλεια και το αν η συμπεριφορά είναι συμβατή με τη ζωή που θέλει το άτομο.
Μπορεί ο αυνανισμός να συνυπάρχει με καλό σεξ στη σχέση;
Ναι. Για πολλούς ανθρώπους οι δύο μορφές σεξουαλικής έκφρασης συνυπάρχουν. Δεν είναι απαραίτητα ανταγωνιστικές.
Μπορεί να δυσκολεύει τον οργασμό με σύντροφο;
Σε ορισμένους ανθρώπους, ένας πολύ συγκεκριμένος τρόπος ατομικής διέγερσης μπορεί να μην μεταφέρεται εύκολα στη συντροφική επαφή. Αυτό μπορεί να δουλευτεί με σταδιακή διαφοροποίηση του ερεθίσματος και ψυχοσεξουαλική καθοδήγηση όταν υπάρχει δυσφορία.
Βιβλιογραφία και πηγές
- Cervilla, O., et al. (2024). Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review. Healthcare, 12(2), 235.
- Regnerus, M., Price, J., & Gordon, D. (2017). Masturbation and Partnered Sex: Substitutes or Complements? Archives of Sexual Behavior.
- Kılıç, D., Armstrong, H. L., & Graham, C. A. (2023). The Role of Mutual Masturbation within Relationships: Associations with Sexual Satisfaction and Sexual Self-Esteem. International Journal of Sexual Health, 35(4), 495–514.
- Rowland, D. L., Hevesi, K., Conway, G. R., et al. (2020). Relationship Between Masturbation and Partnered Sex in Women. The Journal of Sexual Medicine, 17, 37–47.
- Zimmer, F., & Imhoff, R. (2020). Abstinence from Masturbation and Hypersexuality. Archives of Sexual Behavior, 49, 1333–1343.
