Η συνεξάρτηση και η αλληλεξάρτηση στις σχέσεις συχνά μπερδεύονται. Όλοι χρειαζόμαστε ανθρώπους στους οποίους μπορούμε να στηριχτούμε. Το να ζητάμε βοήθεια, τρυφερότητα ή επιβεβαίωση δεν σημαίνει από μόνο του ότι κάτι δεν πάει καλά.
Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει μέσα σε αυτή τη σύνδεση: υπάρχει χώρος και για τους δύο ή ο ένας χρειάζεται διαρκώς να παραμερίζει τον εαυτό του για να διατηρηθεί η σχέση;
Τι περιγράφει η συνεξάρτηση;
Ο όρος χρησιμοποιείται για διαφορετικά μοτίβα σχέσεων, συχνά με υπερβολική προσαρμογή στις ανάγκες του άλλου και δυσκολία διατήρησης μιας ξεχωριστής ταυτότητας. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένας ενιαίος, κοινά αποδεκτός επιστημονικός ορισμός. Μια πρόσφατη ανασκόπηση αναδεικνύει αυτή την ασάφεια και τη σύνδεση τέτοιων δυσκολιών με συναισθηματική επιβάρυνση.[1]
Γι’ αυτό έχει μεγαλύτερη αξία να παρατηρήσουμε συγκεκριμένες συμπεριφορές παρά να βάλουμε την ταμπέλα «συνεξαρτημένος» στον εαυτό μας ή στον σύντροφό μας.
Όταν η φροντίδα δεν αφήνει χώρο για εμένα
Σκεφτείτε ένα υποθετικό παράδειγμα: η Μαρία ακυρώνει κάθε δική της έξοδο όταν ο σύντροφός της είναι στενοχωρημένος. Δεν το επιλέγει πάντα επειδή θέλει να τον στηρίξει. Φοβάται ότι, αν περάσει καλά χωρίς εκείνον, θα θεωρηθεί αδιάφορη. Με τον καιρό δυσκολεύεται ακόμη και να καταλάβει τι θα ήθελε η ίδια.
Ένα περιστατικό δεν αρκεί για να χαρακτηρίσουμε μια σχέση. Αξίζει όμως να αναρωτηθούμε: Μπορώ να διαφωνήσω; Μπορώ να ξεκουραστώ χωρίς να απολογούμαι; Νιώθω ότι είναι αποκλειστικά δική μου ευθύνη να φτιάξω τη διάθεση του άλλου;
Όρια στις σχέσεις: Γιατί δυσκολευόμαστε και πώς ξεκινάμε
Αλληλεξάρτηση: Μαζί, με χώρο για τον καθένα
Με την αλληλεξάρτηση περιγράφουμε εδώ μια σύνδεση στην οποία μπορούμε να στηριζόμαστε ο ένας στον άλλον, διατηρώντας παράλληλα προσωπικές ανάγκες, φιλίες και επιλογές. Η εγγύτητα δεν απαιτεί να συμφωνούμε σε όλα.
Η ισοτιμία δεν σημαίνει ότι προσφέρουμε ακριβώς το ίδιο κάθε μέρα. Σε μια ασθένεια, μια απώλεια ή μια δύσκολη περίοδο, ο ένας μπορεί να χρειάζεται περισσότερη βοήθεια. Αυτό δεν κάνει αυτομάτως τη σχέση προβληματική. Σημασία έχει να παραμένουν ο σεβασμός, η δυνατότητα συζήτησης και η αναγνώριση των αναγκών και των δύο.
Η ιστορία μας παίζει ρόλο, αλλά δεν εξηγεί τα πάντα
Οι τρόποι με τους οποίους μάθαμε να σχετιζόμαστε μπορεί να επηρεάζουν τις σημερινές μας προσδοκίες. Δεν είναι όμως χρήσιμο να χωρίζουμε τους ανθρώπους σε όσους είχαν «καλή» παιδική ηλικία και κάνουν υγιείς σχέσεις και σε όσους είχαν «κακή» και δεν μπορούν.
Χρειάζεται να δούμε και το παρόν: τη συμπεριφορά του συντρόφου, την οικονομική πραγματικότητα, τις ευθύνες φροντίδας και τις διαθέσιμες επιλογές. Η ανάγκη πρακτικής υποστήριξης δεν είναι προσωπική αποτυχία.
Μικρές αλλαγές στην καθημερινή επικοινωνία
Αν αναγνωρίζετε μια δυσκολία, μπορείτε να ξεκινήσετε με μια συγκεκριμένη ανάγκη, χωρίς να επιχειρήσετε να αλλάξετε όλη τη σχέση σε μία συζήτηση. Για παράδειγμα: «Θέλω να σε ακούσω. Χρειάζομαι πρώτα μισή ώρα να ξεκουραστώ και μετά μπορούμε να μιλήσουμε».
Ένα όριο αφορά το τι μπορείτε να προσφέρετε και τι είναι αποδεκτό για εσάς. Δεν δίνει δικαίωμα ελέγχου στις φιλίες ή στις επιλογές του άλλου. Αν η έκφραση ενός ορίου προκαλεί φόβο για απειλές ή βία, προτεραιότητα έχει η ασφάλεια και η αναζήτηση υποστήριξης.[2]
Πότε μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Όταν η σχέση συνοδεύεται από επίμονη ενοχή, εξάντληση ή αίσθηση ότι έχετε χάσει τον εαυτό σας, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια για να εξετάσετε τι συμβαίνει. Η συζήτηση δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από μια διάγνωση. Μπορεί να ξεκινήσει από μια απλή φράση: «Δυσκολεύομαι να είμαι κοντά σε κάποιον χωρίς να παραμερίζω εμένα».
Μπορώ να σε χρειάζομαι και να έχω δικές μου ανάγκες. Η σύνδεση αφήνει χώρο και για τα δύο.
